درس شانزدهم :
مبارزه با افكار و مسلكهاى انحرافى
كنار گذاشتن عالمان و راهبران امّت از مسؤوليّت رهبرى جامعه پس از رحلت پيامبر ( ص ) و روى كار آمدن افراد ناصالح و ناآگاه به سنّت رسولخدا ( ص ) و ناتوانى آنان از پاسخگويى به مشكلات اعتقادى و نيازهاى علمى مردم كه روزانه در برخورد با مسائل مختلف براى آنان پيش مىآمد ، راه جدايى و فاصله گرفتن از صراط مستقيم حق و گرايش به چپ و راست را بر روى امّت گشود .
خلفا كه علاوه بر رهبرى سياسى ، كار تبيين و تفسير دين را نيز عهدهدار بودند ، در زمينههاى اعتقادى ديدگاههايى را مطرح مىكردند كه با ديدگاههاى اسلام محمّدى و مكتب علوى فاصله داشت و بطور طبيعى مخالفتهايى را برمىانگيخت و آنان كه پاسخهاى خلفا و عالمان دربارى را قانع كننده نمىديدند ، راهى ديگر برمىگزيدند . و چون دَرِ خانهء اهلبيت را بسته مىديدند به دَرِ خانهء ديگران مىرفتند . جاهلان نيز دچار سردرگمى شده نمىدانستند به كجا روى بياورند . اين وضعيت ، به تدريج منشأ اختلافات و پيدايش گروههاى فكرى در جامعهء اسلامى شد .
جلوگيرى از نقل و تدوين حديث ، نفوذ افكار يهود در ميان مسلمانان ، رسوخ روحيّهء دنياطلبى و جعل حديث و تفسير انحرافى دين براى تحكيم پايههاى حكومت و مهمتر از همه كنارزدن « اهل ذكر » از صحنههاى علمى و دينى و سياى به اختلافات دامن زد .
از جمله تلاشهاى مهمّ امامان شيعه اين بود كه در مقابل اين موج ويرانگر فرهنگى بايستند و به پاسخگويى تحريفات و جعليّات بپردازند و حقايق را براى مردم آشكار كنند . چنين حركتى را در زندگى فكرى امام كاظم ( ع ) - كه افكار و مسلكهاى انحرافى در اوج فعاليّت خود بودند - بوضوح مىتوان مشاهده كرد .