خلاصه
عباسيان هرچند در پرتو محبوبيّت علويان و خونخواهى شهيدان كربلا بر مسند حكومت تكيه زدند ، ليكن در اندك زمانى پس از استقرار بر كرسى خلافت عليه آنان موضع گرفتند . اين موضعگيرى به قدرى حادّ و ظالمانه بود كه آنان را وادار به قيام عليه حكومت كرد . مهمترين قيامهاى علويان در دوران امامت امام كاظم ( ع ) عبارت است از :
1 - قيام حسينبنعلى معروف به شهيد فخ كه در دوران خلافت هادى عباسى رخ داد . وى پرچم قيام را در سال 169 ه . ق در مدينه برافراشت ، سپس عازم مكه شد . ليكن در نزديكى مكّه در سرزمين فخّ با نيروى دشمن درگير شد كه خود او و جمع زيادى از يارانش كشته و بقيه يا اسير و يا متوارى شدند .
از روايات استفاده مىشود كه رهبرى نهضت با پيشواى هفتم در ارتباط بوده و چه بسا پنهانى موافقت آن حضرت را همراه داشته است .
2 - قيام ادريس بن عبداللَّه كه از بازماندگان حادثهء فخّ بود . وى نخست به مصر و از آنجا به مغرب رفت و در ميان قبائل بربر دعوت خود را آشكار ساخت و كارش بالا گرفت . هارون به دسيسه و به دست يكى از مزدوران خود او را مسموم و شهيد كرد ، ليكن نهضتش توسط فرزند و نوادگانش ادامه يافت و منجر به تأسيس حكومت مستقل ادريسيان در مغربزمين شد .
3 - قيام يحيىبن عبداللَّه برادر ادريس كه در سال 176 در ديلم صورت گرفت ولى او نيز به دسيسه هارون به دام افتاد و سرانجام به شهادت رسيد .
تاريخ زندگانى امام كاظم (ع) (فارسى) — صفحة 119
مساهمون: على رفيعى
ص١١٩