بدين ترتيب ، نهالى كه به دست امام سجاد ( ع ) كاشته شده بود در دوره نزديك به بيست سال امامت امام باقر ( ع ) به برگ و بار نشست ، هر چند هنوز عامّه مردم بر اثر تباهسازيها و ويرانگريهاى سردمداران اموى از خطّ امامت فاصله زيادى داشتند .
* آزادى نشر انديشههاى گوناگون :
پيدايش و گسترش انديشههاى مختلف فكرى بويژه تفكر مادى و شبه الحادى كه به طور دائم سعى در ايجاد شبهه و ابهام در معارف و عقايد اسلامى داشتند و تلاشهاى خود را در جهت متزلزل كردن عقايد مسلمانان و خدشه دار نمودن چهره اسلام متمركز ساخته بودند ، امام صادق ( ع ) را به جهادى فرهنگى وادار كرد .
از سوى ديگر ، دستگاه خلافت با به كار گرفتن و اجير كردن عالمان بى دين ، خود را متولى اسلام و احكام اسلامى دانسته اسلام را به اقتضاى سياستهاى ملكدارى خود به مردم عرضه مىكرد .
همهء اين عوامل ، زمينهء يك نهضت علمى و فرهنگى گسترده را از سوى امام صادق ( ع ) به منظور حفظ و حراست از مبانى عقيدتى اسلام و مبارزه با افكار و مكاتب انحرافى ، فراهم ساخت .
* اختلافات و كشمكشهاى دولتمرادان بر سر قدرت :
موج ناآرامى و قيامها و شورشهاى مردمى عليه سياستهاى دستگاه خلافت و منازعات و كشمكشهاى دولتمردان به منظور تصاحب قدرت از مسائلى بود كه آنان را به خود مشغول ساخته زمينه ساز جهاد علمى و فرهنگى پيشواى ششم گشت . « 1 »
2 - شخصيّت علمى رئيس دانشگاه جعفرى
بارزترين مشخصّه دانشگاه بزرگ جعفرى نسبت به ديگر دانشگاهها وجود مبارك پيشواى ششم و شخصيّت علمى بى نظير آن حضرت در سمت رئيس و استاد دانشگاه
هامش
( 1 ) - در ارتباط با دو عامل اخير ، پيش از اين - در بخش تجزيه و تحليل شرايط سياسى و فرهنگى دوران امامت امام صادق ( ع ) - با تفصيل بيشتر سخن گفتيم ؛ از اين رو در اينجا به اشارهاى كوتاه بسنده كرديم .