حفظ حكومت عراق نيز حضرت را يارى نخواهند كرد .
موقعيّت امام ( ع ) در اردوگاه « مداين » به درجهاى از حساسيّت رسيد و وضع آنچنان آشفته بود كه هرگونه حركت و اقدامى از سوى آن حضرت - چه به قصد جنگ و پيشروى به سوى جبههء مقدّم « مَسْكِن » و چه به عزم صلح و بازگشت به كوفه - بامخالفتى حادّ و تند و سپس سرپيچى و تمرّد و در نهايت با يورش مسلّحانه از سوى نيروهاى عراق مواجه مىگشت .
نسبت كفر دادن به امام ( ع ) ، حمله به خيمهء آن حضرت و غارت آنچه در خيمه بود ، يورش بر امام ( ع ) و مجروح ساختن او ، پيوستن برخى از فرماندهان همراه تعدادى از نيروها به معاويه و ارتباط پنهانى بعضى از سران قبايل عراق با معاويه و تعهّدتحويل امام حسن به وى در صورت رسيدن سپاه شام به پشت دروازههاى كوفه و . . . همه گواه اين حقيقت تلخ است كه امام مجتبى قادر نبود با چنين نيروهايى حتّى حكومت عراق و حجاز را در اختيار داشته باشد ؛ چه رسد به آنكه دست متجاوز حيلهگر و قدرتمندى همچون معاويه را از كشور اسلامى كوتاه كند .
و اين از نظر تاريخى مايهء درس عبرتى است كه چگونه تشتّت ، سستى و بى وفايى نيروهاى هوادار يك حكومت و حاكم حقّ ، مىتواند حتّى عكس مقصود آنان را نتيجه دهد و حتّى حدّ اقَلّى را هم در اختيار آنان نگذارد .
امام حسن ( ع ) با شناختى كه از نيروهاى عراق داشت چنين پيشبينى مىكرد كه اگر بخواهد در برابر معاويه مقاومت كند ، با بنى هاشم تنها خواهد ماند و معاويه با قدرت و حيله ، او و همهء بنى هاشم و در مرحله بعد ، شيعيان را نابود خواهد كرد . از اين رو ، براى حفظ نيروهاى اندك خود چاره را در كنارهگيرى از اصل حكومت وپذيرش صلح ديد . « 1 »
هامش
( 1 ) - امروز نيز چنين است . اگر نيروهاى وفادار به جمهورى اسلامى و مقام معظم رهبرى مرحله به مرحله از انقلاب و رهبرى آن حمايت نكنند و با عقب نشينى از بعضى اهداف ، براى حفظ و نگهدارى بقيّهءاهداف ، فداكارى و ايثار و حمايت از رهبرى صورت نگيرد ، چه بسا دشمن از اين سستى و بى تفاوتى استفاده كرده و با يك يورش سريع به بقيّهء اهداف شيطانى خود برسد .
امّا اگر با نرسيدن به بعضى از اهداف ، از ساير هدفهاو آرمانها حمايت وحراست شود ، امكان دستيابى به اهداف مورد نظر درآينده نزديك وجود خواهد داشت .