تخطي إلى المحتوى الرئيسي

تاريخ از ديدگاه قرآن و نهج البلاغه (فارسى) — صفحة 61

مساهمون:

ص٦١

درس هفتم عوامل منفى در حركت تاريخ

در كنار عوامل محرك تاريخ ، سلسله عواملى وجود دارد كه در انحطاط جامعه و سقوط تمدنها مؤثّرند . از اين عوامل به « عوامل منفى » تعبير مىشود كه برخىاز آنها عبارت است از :

ستم و ستمگرى

قرآن ظلم را ظلمت جامعه و از عوامل سقوط تاريخ و تمدن مىداند و در مبارزه با آن تأكيد بسيار دارد . پيروانش را به مطالعه در زندگى ستمگران امم گذشته فرامىخواند و از آنها مىخواهد كه به تاريخ ظالمان و مجرمان بنگرند ، در پايان كارشان دقيق شوند و ببينند كه روزگارشان به كجا انجاميد : « قُلْ سيرُوا فِى الْارْضِ فَانْظُرُوا كَيْفَ كانَ عاقِبَةُ الُمجْرِمينَ » « 1 » [ پيامبر به مردم ] بگو در زمين بگرديد و بنگريد كه فرجام مُجرمان چگونه بود . قرآن در مواردى به سرنوشت محتوم و فرجام نهايى آنان مىپردازد و مىفرمايد : « وَ لَقَدْ اهْلَكْنَا الْقُرُونَ مِنْ قَبْلِكُمْ لَمَّا ظَلَمُوا » « 2 » و ما به يقين نسلهاى پيش از شما را هنگامى كه ستم كردند هلاك نموديم . در اين آيه و آيات ديگر تصريح شده كه علت نابودى برخى از اقوام ، جرم و ظلم آنها بوده و اگر ستمگر نبودند و به جُرم و جنايت دست نمىآلودند ، سرنوشتشان اين چنين

هامش
( 1 ) - نحل ( 16 ) ، آيهء 69 .
( 2 ) - يونس ( 10 ) ، آيهء 13 .