نمىشود سخن گفتهاند و به حيثيت ذاتى بشر و حفظ كرامت و بزرگوارى نفس توصيه نمودهاند . حضرت على عليه السلام مىفرمايد : « وَ اكْرِمْ نَفْسَكَ عَنْ كُلِّ دَنِيَّةٍ وَ انْ ساقَتْكَ الَى الرَّغائِبِ فَانَّكَ لَنْ تَعْتاضَ مِمَّا تَبْذُلُ مِنْ نَفْسِكَ عِوَضاً » « 1 » و جان خود را از هر كار پستى برتر بدان ، اگرچه نفست آن را بخواهد ، زيرا هر مقدار از شرافت خود را اگر بخواهى در مقابل يك ميل نفسانى بپردازى عوضى ندارد . انسان در منطق ماركس فاقد اراده و اختيار و آزادى در انتخاب است و به صورت ماشينى است در لابهلاى ابزار درحالىكه آزادى مهمترين عناصر تاريخ و جامعه است حذف آزادى از قاموس زندگى انسانى حذف حياتىترين عنصر تشكيلدهندهء جامعه است و تحقق آزادى مردم از سلطهء ديگران و حاكميت و برخورد آزادمنشانه از اهداف انبياء بشمار مىرود . « . . . وَ يَضَعُ عَنْهُمْ اصْرَهُمْ وَ الْاغْلالَ الَّتى كانَتْ عَلَيْهِمْ » « 2 » و بارهاى سنگين و زنجيرهايى را كه بر آنها بود ، ( از دوش و گردنشان ) برمىدارد . حضرت على عليه السلام مىفرمايد : « وَ لاتَكُنْ عَبْدَ غَيْرِكَ لَقَدْ جَعَلَكَاللَّهُ حُرّاً » « 3 » بندهء ديگرى مباش خداوند تو را آزاد قرار دادهاست .
تاريخ از ديدگاه قرآن و نهج البلاغه (فارسى) — صفحة 51
مساهمون: جعفر وفا
ص٥١
هامش
( 1 ) - نهجالبلاغه ، نامهء 31 ، ص 401 .
( 2 ) - اعراف ( 7 ) ، آيهء 157 .
( 3 ) - نهج البلاغه ، نامهء 31 ، ص 401 .