تخطي إلى المحتوى الرئيسي

تاريخ از ديدگاه قرآن و نهج البلاغه (فارسى) — صفحة 45

مساهمون:

ص٤٥

درس پنجم ماهيّت تاريخ

شكّى نيست كه علم ، هنر ، اخلاق ، سياست ، مذهب ، اقتصاد و ديگر عوامل مادّى و معنوى در بافت تاريخ مؤثّر است ولى كدام يك از آنها روح تاريخ را تشكيل مىدهد و بطور كلى تاريخ چه ماهيّتى دارد ؟ آيا ماهيّت اقتصادى دارد يا معنوى و انسانى و . . . . پرسشهايى است كه هر يك ، پاسخ مناسب مىطلبد .

ماديت تاريخ

برخى از دانشوران معتقدند كه تاريخ ماهيّت مادى دارد و اساس همهء حركتها ، جنبشها ، و تجلّيات تاريخى هر جامعه ، سازمان اقتصادى آن است ؛ يعنى روابط توليدى و شيوه و ابزار توليد است كه به همهء نمودهاى معنوى ، اجتماعى ، اعم از اخلاق ، علم ، فلسفه ، مذهب ، قانون و فرهنگ شكل مىدهد و با دگرگون شدن ، آنها را نيز دگرگون مىسازد . « 1 » به عنوان نمونه : « قبايل كوچ‌نشينى كه از راه شكار زندگى مىكردند ، به « زن » با ديدهء تحقير مىنگريستند ، زيرا زنان ، در شكار و پرورش دام ، نقش مؤثّرى نداشتند ، اما وقتى كه اين مردم به كشاورزى پرداختند ارزش زن در ترازوى ارزيابى بالا رفت و رفته‌رفته مردان از زاويهء ملاطفت آميز و بدور از خشونت به آنان نگريستند . بزرگترين علّت اين تغيير ريشه‌اى ، يك دليل افتصادى محض بود ؛ زيرا از آنجا كه زن در زمينه‌هاى متعددّى چون درختكارى ، بذرپاشى و ميوه‌چينى ، به عنصر مفيدى تبديل شد ، پايگاه اجتماعيش استوار گشت و موجود قابل احترامى شناخته شد . » « 2 »

هامش
( 1 ) - جامعه و تاريخ ، ص 76 - 77 .
( 2 ) - تفسير تاريخ ، عبدالحميد صديقى ، ترجمه جواد صالحى ، ص 120 .
تاريخ از ديدگاه قرآن و نهج البلاغه (فارسى) — صفحة 45 | جعفر وفا