درس پنجم ماهيّت تاريخ
ماديت تاريخ
برخى از دانشوران معتقدند كه تاريخ ماهيّت مادى دارد و اساس همهء حركتها ، جنبشها ، و تجلّيات تاريخى هر جامعه ، سازمان اقتصادى آن است ؛ يعنى روابط توليدى و شيوه و ابزار توليد است كه به همهء نمودهاى معنوى ، اجتماعى ، اعم از اخلاق ، علم ، فلسفه ، مذهب ، قانون و فرهنگ شكل مىدهد و با دگرگون شدن ، آنها را نيز دگرگون مىسازد . « 1 » به عنوان نمونه : « قبايل كوچنشينى كه از راه شكار زندگى مىكردند ، به « زن » با ديدهء تحقير مىنگريستند ، زيرا زنان ، در شكار و پرورش دام ، نقش مؤثّرى نداشتند ، اما وقتى كه اين مردم به كشاورزى پرداختند ارزش زن در ترازوى ارزيابى بالا رفت و رفتهرفته مردان از زاويهء ملاطفت آميز و بدور از خشونت به آنان نگريستند . بزرگترين علّت اين تغيير ريشهاى ، يك دليل افتصادى محض بود ؛ زيرا از آنجا كه زن در زمينههاى متعددّى چون درختكارى ، بذرپاشى و ميوهچينى ، به عنصر مفيدى تبديل شد ، پايگاه اجتماعيش استوار گشت و موجود قابل احترامى شناخته شد . » « 2 »