تاريخ از ديدگاه قرآن و نهج البلاغه (فارسى) — صفحة 39

سوزان را بچشيد . » آنها كه فقر را به خدا نسبت مىدادند ، يهود مدينه در زمان رسول خدا بودند و در اين عصر پيامبرانى نبودند تا يهود حجاز ، آنان را كشته باشند . ولى اين آيه ، افزون بر نسبت فقر به خدا قتل انبياء را نيز به يهود نسبت مىدهد در حالىكه اين جنايت از نياكان آنها سر زده بود نه از خود آنها ، با اين وصف خداوند عملكرد نسل گذشته را به زمان حاضر نسبت مىدهد . بلكه نسل آينده را نيز به شرط رضايت بر عمل انجام يافته ، به زمان حاضر لاحق مىكند و يكى مىداند . « 1 » چنان كه حضرت نوح عليه السلام بر نسل آينده نيز نفرين مىكند و عذاب نازل شده بر نسل حاضر را براى نسل آينده نيز مىخواهد و مىگويد : « رَبِّ لا تَذَرْ عَلَى الْارْضِ مِنَ الْكافِرينَ دَيَّاراً انَّكَ انْ تَذَرْهُمْ يُضِلُّوا عِبادَكَ وَ لا يَلِدُوا الَّا فاجِراً كَفَّاراً » « 2 » پروردگارا ، هيچ كس از كافران را بر روى زمين مگذار ، چرا كه اگر تو آنان را باقى بگذارى بندگانت را گمراه مىكنند و جز پليد كار ناسپاس نزايند . مجموع اينها نشان مىدهد كه قرآن نسل موجود را به گذشته و آينده پيوند مىدهد و بطور كُلّى نسلهاى جامعه را چه در بعد افقى و عرضى ، چه در بُعد عمودى و طولى با يكديگر مرتبط مىداند و در مسؤوليت محاسبه و مؤاخذه ، شخصيّتِ واحد تلقى مىكند و اين اصل مهمّ و حياتى از اصولى است كه قرآن كريم بنيان نهاده و در تحليل و بررسى تاريخ ملتها اثر زياد و نقش مؤثّرى دارد . « 3 » نهج‌البلاغه نيز چون قرآن ، در بيشتر موارد مخاطبانش را به‌عنوان « امّت » مىخواند و آن را داراى شخصيت مستقلّ مىداند ؛ در اين رهگذر كافى است به واژه‌ها و اصطلاحاتى كه نمايانگر وحدت شخصيت امّت است و در اين كتاب عظيم به‌كار رفته دقّت كنيم . همانند : قبيله ، طايفه ، قوم ، امّت ، فئه ، فرقة ، حزب ، عصابة ، جماعة ، جيل ، مَعشر ، قَرْن و . . . . « 4 »