تخطي إلى المحتوى الرئيسي

تاريخ از ديدگاه قرآن و نهج البلاغه (فارسى) — صفحة 144

مساهمون:

ص١٤٤
همانگونه كه لشكر ايران بر روم غلبه كردند ما هم به زودى بر اسلام پيروز مىشويم . اين نوع برداشت و تحليل سياسى ، گرچه پايه‌اى نداشت ولى موجب تقويت روحى مشركان و تضعيف مسلمانان مىشد . خداوند براى بىاساس ساختن تحليل آنها و ايجاد روح اميد در مسلمانان و نيز براى اثبات معجزه بودن قرآن ، اين آيات را نازل و شكست قريب‌الوقوع ايرانيان و پيروزى روميان را كه امرى ناممكن مىنمود ، پيشگويى كرد . « 1 »

دو پيش‌بينى :

قرآن ، تحقّق دو امر مهمّ را در يك زمان ، پيشگويى كرده است : الف - پيروزى روم بر ايران : و اين در موقعيّتى بود كه چنين احتمالى نمىرفت ؛ زيرا از طرفى جنگهاى ويرانگر سرزمين روم را در عمق خاكش متوقف كرده بود و همچنان بخشى از خاك آن در تصرّف ايران بود . چنان كه جملهء « فى ادْنَى الْارْضِ » بر آن دلالت دارد و مقصود از آن ( نزديكترين اين سرزمين ) مرزهاى خود روم است ؛ يعنى كشورى كه در درون مرزهايش شكست خورده ، شكستى كه اميد پيروزى در آن نيست . « 2 » گرچه احتمال مىرود كه مقصود از آن ، نزديكترين نقطه به سرزمين حجاز باشد ، در اين صورت نيز احتمال پيروزى نمىرفت . « 3 » ب - پيروزى مسلمانان بر مشركان مكّه : ارزش اين پيش‌بينى هنگامى روشن مىشود كه بدانيم مكّه در آن روز ، چه موقعيّتى داشت ؟ در آن ايّام ، مسلمانان مكّه ، در اوج ضعف و ناتوانى بودند ؛ نمىتوانستند مراسم عبادى خود را آشكارا انجام دهند ، هر روز مورد آزار و شكنجهء مشركان قرار مىگرفتند . برده‌داران مكّه ، باغداران طائف و كاروان داران قريش ، حاكم اين ديار بودند . از سوى ديگر دنيا ، بين دو قدرت تقسيم شده بود و سرنوشت ملّتها ، در « قسطنطنيّه » يا در « مداين » - مركز دو قدرت « روم » و « ايران » - تعيين مىشد و سرزمين حجاز و مكّه و مدينه ، در وسط اين دو قدرت جهانى قرار گرفته بود . دنيا با اين قسمت جهان ارتباطى نداشت تا دريابد چه حركت و نهضت تازه‌اى شده‌است . در چنين جايى هر موج و طوفانى كه پيدا بشود در صحراى تشنهء اين ديار فرو مىرود و

هامش
( 1 ) - ر . ك : تفسير نمونه ، ج 16 ، ص 359 .
( 2 ) - الْالهيّات ، جعفر سبحانى ، ص 397 .
( 3 ) - ترجمهء الميزان ، ج 16 ، ص 233 .