آموزشها ، طرحها ، پندها ، خبرها ، قصّه‌ها و حكمتهاى قرآن و نهج‌البلاغه ، به زمان نزول ، عصر جاهلى و يا به تاريخ گذشته اختصاص ندارد بلكه هر يك از آنها ، در مواردى سخن از آينده نيز به ميان آورده و حقايقى را پيشگويى نموده است كه آنها را در مجموع به دو قسمت عمده مىتوان تقسيم كرد : 1 - پيشگوييهايى كه تاكنون يا محقّق نشده يا بتدريج در حال تحقّق است . 2 - پيشگوييهايى كه بخش عظيمى از آنها در حوزهء قرآن كريم ، در زمان خود پيامبر اسلام صلى الله عليه و آله يا اندكى پس از وى به كرسى حقيقت نشسته است و تنها در زمان نزول قرآن ، يا مدّتى پس از آن پيشگويى محسوب مىشده و بعدها در بستر تاريخ آرميده و از مسائل مهمّ تاريخى گشته است . آينده‌نگرى نهج‌البلاغه نيز چنين است يعنى برخى از آنها چند سال پس از صدور آن و در زمان خود على ابن ابى طالب عليه السلام تحقق يافت . برخى بعد از دهها سال و برخى ديگر در طول چند قرن به‌وقوع پيوست . آينده نگرى و پيش‌بينىهاى قرآن و نهج‌البلاغه ، چه از نوع اول ، چه از نوع دوم ، اختصاص به بُعد خاصّى ندارد بلكه داراى ابعاد مختلف و آفاق گسترده است كه هر كدام بايد بطور مستقل مورد بحث و بررسى قرار گيرد ؛ چرا كه برخى از آنها در بُعد نظامى و سياسى است « 1 » برخى مربوط به اوضاع پيروان آيين‌هاى يهود و مسيحيّت است « 2 » و برخى ديگر بُعد جامعه‌شناسى دارد و آينده را از نظر سياسى و اجتماعى و چگونگى