تخطي إلى المحتوى الرئيسي

تاريخ از ديدگاه قرآن و نهج البلاغه (فارسى) — صفحة 122

مساهمون:

ص١٢٢

زور و زر به دست آمده ، به خود نسبت مىدهد يا حتى برخى از كارهاى پيامبر را نيز كار خويش مىداند و مىفرمايد : 1 « وَ ما رَمَيْتَ اذْ رَمَيْتَ وَ لكِنَّ اللَّهُ رَمى » « 1 » و اين تو نبودى ( اى پيامبر كه خاك و سنگ به صورت آنها ) انداختى بلكه خدا انداخت .

ويژگيهاى سنتها

پيش از بيان برخى از نمونه‌ها و انواع سنتهاى اجتماعى ، به ويژگيهاى سنن الهى مىپردازيم :

1 - فراگيرى

سنتهاى جارى در جامعه و تاريخ ، عموميت دارد . محدود به زمان ، مكان و فرد نيست و تمام افراد بشر را در بر مىگيرد ، چه مؤمن ، چه كافر ، چه امم گذشته و چه ملتهاى حال و آينده . در هيچ شرايط زمانى و مكانى تغيير نمىپذيرد و دربارهء هيچ فرد و جامعه‌اى نقض نمىگردد و در هيچ حال استثنا نمىپذيرد و نسبت به همهء جوامع جريان دارد : « سُنَّةَ اللَّهِ فِى الَّذينَ خَلَوْا مِنْ قَبْلُ وَ كانَ امْرُ اللَّهِ قَدَراً مَّقْدوُراً » « 2 » اين سنت الهى در مورد كسانى كه پيش از اين بوده‌اند جارى بوده و فرمان خدا روى حساب و برنامهء دقيقى است . از آنجا كه جريان و حاكميت سنتها مبتنى بر تقدير ، حكمت و قدرت نامحدود الهى است زيركى ، اقتدارمالى ، زيادى جمعيت و هيچ عامل ديگرى مانع از استمرار آنها نمىگردد . همهء تدبيرها ، روشها و چاره‌جوييها مقهور ارادهء خداوند است : « وَ كَمْ اهْلَكْنا قَبْلَهُمْ مِنْ قَرْنٍ هُمْ احْسَنُ اثاثاً وَ رِأْياً » « 3 »

هامش
( 1 ) - انفال ( 8 ) ، آيهء 17 .
( 2 ) - احزاب ( 33 ) ، آيهء 38 .
( 3 ) - مريم ( 19 ) ، آيهء 74 .
تاريخ از ديدگاه قرآن و نهج البلاغه (فارسى) — صفحة 122 | جعفر وفا