خلاصه
در ارائهء اسوههاى عملى « عصمت » ضرورى نيست . وارستگان غير معصوم را نيز مىتوان الگو قرار داد و به آنها تأسى جُست و آن براى قطع بهانهء توجيهگرايانى است كه مىپندارند قُلل معنوى و تربيتى براى غير معصوم راه نايافتنى است .
ذىالقرنين از كسانى استكه در خيرانديشى ، آميزش « تخصّص و تعهد » ، علم و تجربه ، و خضوع و بندگى در برابر عظمت خداوند ، سزاوار « تأسى » و « تبعيّت » است . خداوند او را با اسباب مادى و معنوى ، مجهّز ساخت ، در حدّى كه توانست ، ضمن سفر طولانى به « بينالسدّين » سدّ معروف ذىالقرنين را بسازد .
مؤمن آلياسين در پشتيبانى از پيامبران ، شكستن جوّ جهل و خفقان ، آزادانديشى و ايمان ، و در اقامهء حجّت و برهان و نصيحت و خيرخواهى بر مردمان ، بهترين الگو و از پيشتازان معرفت است .
آسيه همسر فرعون از ديگر اسوههايى است كه خداوند او را ستوده و آرزوها و خواستههايش را برآورده است . در تولى و تبرّى ، مبارزه با ظالم ، بانوى نمونه و از زنان بهشتى است .
مالك اشتر از ياران نزديك امام على عليه السلام است كه مقام علمى ، اجتماعى ، سياسى و مبارزاتى او زبانزد عام و خاصّ بود . حضور او در ميدانهاى نبرد و صحنههاى سياسى و نظامى ، مايهء خشنودى على بن ابى طالب عليه السلام و لشكر اسلام و سبب نگرانى و ترس و اضطراب دشمنان بود . بخاطر اين ويژگيها الگو معرفى شده است .
خَبّاب بن ارَتّ از مسلمانان و مهاجران نخستين است كه در بيشتر جنگهاى صدر اسلام و صفين و نهروان شركت جُست . حضرت على عليه السلام او را مجاهد نستوه ، مؤمن خالص ، زاهد و قانع معرفى كرده و از پيروانش مىخواهد كه با چنين كسانى همگام باشند .
پرسش
1 - ذىالقرنين كيست و چه ويژگيهايى دارد ؟
2 - اسوه بودن « مؤمن آلياسين » را توضيح دهيد .
3 - آسيه در چه ابعادى مىتواند الگو باشد ؟
4 - مالك اشتر را از ديدگاه على عليه السلام معرفى كنيد .
5 - خَبّاب بن ارّت كيست و در چه ابعادى اسوه است ؟
تاريخ از ديدگاه قرآن و نهج البلاغه (فارسى) — صفحة 118
مساهمون: جعفر وفا
ص١١٨