در اين آيه شريفه كيفيّت متفاوت فعل حضرت مسيح عليه السّلام در اشكال مختلفه و صور مادّى و معنوى بيان شده است ، از يك طرف مجسّمهء حيوانى را كه از گل مىآفريند و از طرف ديگر نفخهاى را كه در آن مجسّمه مىدمد كه آن نيز به صورت ظاهر يك فعل ظاهرى است [ 2 ] و صورت ديگر مسأله شفا دادن كور مادرزاد و پيسى است كه البته به اراده و خواست باطنى محقّق مىشود و نيز قضيّهء زنده كردن مردگان كه صرفاً با قصد و نيّت پيامبر الهى صورت خارجى پيدا مىكند .
در تمام اين موارد آن نكته اساسى و محورى در انجام و تحقّق اين امور همان اراده و خواست خداى متعال است كه بدون آن هيچ امرى محقّق نخواهد شد . در مكتب توحيد قرآن بين ساختن و پرداختن يك مجسمه پرنده از گل كه نه تنها از پيامبر الهى بلكه از همه ما ساخته است با دميدن روح در آن و به صورت يك پرنده واقعى و حقيقى در آمدن و احياء مردگان و شفاى كور مادرزاد و غيره هيچ گونه تفاوتى وجود ندارد و عادى يا غير عادى بودن آنها فقط از ديدگان كوتهبين ما است كه از ظاهر چيزى جز مظاهر مشاهده نمىكنيم و سلسلهء علل و عوامل معدّهء اين پديدهء ظاهرى را به حساب نمىآوريم .
رَمَد دارد دو چشم اهل ظاهر * كه از ظاهر نبيند جز مظاهر [ 1 ]
در مكتب توحيد و قرآن ، ساختن يك مجسّمه كوچك و پيش پا افتاده با احياء موتى و شفا دادن كور مادرزاد به يك اندازه و مقدار به ذات اقدس حقّ بستگى دارد و به اندازهء سر سوزنى يكى بر ديگرى فزونى و برترى ندارد ، در
هامش
2 - محتمل بلكه قريب به علم اين است كه منظور از نفخ در آيه شريفه همان نفخ در آيه : ( وَ نَفَخْتُ فيهِ مِنْ رُوحى ) باشد كه مسلّم در اينجا به معناى ظاهرى آن دميدن با دهان نيست بلكه نفسِ ارادهء نفس ولىّ خدا در ايجاد عين خارجى است .
[ 1 ] - گلشن راز .