ولى تذكّر به اين نكته را خالى از لطف نمىدانم ، كه حقير با تأليف رسالهاى فقهيه درباره طهارت ذاتى مطلق انسان ، ديگر هراس از تكفير و حكم به نجاست قائلين به وحدت وجود از جانب اين فقيهان ندارم زيرا اين تأليف به اثبات رسانده است كه انسان مطلقا قابليّت نجاست ذاتى را ندارد و از دائره نجاسات خارج مىباشد ، حال هر حكم و فتوائى كه مىخواهيد بدهيد ، بدهيد .
دولت پير مغان باد كه باقى سهل است * مدعى گو برو و نام من از ياد ببر [ 1 ]
فتواى صاحب عروة در مورد قائلين به وحدت وجود
خدا رحمت كند صاحب عروة را كه حدّاقلّ با تعبير ( الاقوى ) حكم به نجاست قائلين به وحدت وجود نداد و اين مقدار از مرتبه تقوى و احتياط را در اين مورد ملاحظه نمود . ايشان مىگويد :
و القائلون بوحدة الوجود من الصوفية إذا التزموا بأحكام الإسلام ، فالأقوى عدم نجاستهم . [ 2 ]
« معتقدان به وحدت وجود از طائفهء صوفيه اگر به احكام اسلام عمل نمايند حكم راسختر و متينتر اين است كه به طهارت و عدم نجاست آنها معتقد شويم . »
كلام حاج آقا رضا همدانى در حقيقت جبر و تفويض
مرحوم آية الله حاج آقا رضا همدانى - رحمة الله عليه - در مبحث نجاسات كتاب مصباح الفقيه پس از بحث در مسأله جبر و تفويض و ردّ آنها چنين مىفرمايند :
فما عن كاشف الغطاء من انّه عدّ من انكار الضرورى القول بالجبر و التّفويض فى غاية الضّعف كيف و عامّة الناس لايمكنهم تصوّر امرٍ بين الامرين كما هو المروىّ عن أئمّتنا حتّى يعتقدوا به فانّه من غوامض العلوم بل من الاسرار الّتى لا يصل الى حقيقتها الّا الاوحدىّ من النّاس الّذى هداه الله الى ذلك .
الا ترى انّك اذا امعنتَ النّظر لوجدت اكثر من تصدّى من اصحابنا لابطال المذهبين ، لم يقدر على التخَطّى عن مرتبه التفويض و ان انكره باللسان حيث زعم
هامش
[ 1 ] - ديوان حافظ ، بيتى از غزل 256 .
[ 2 ] - مستمسك العروة الوثقى ، ج 1 ، ص 388 .