خاصّ موجب مصلحت و ارزش شود كه در آن صورت ، قبح و مذموميّت متحوّل به حسن و صلاح مىشود .
شرائط لازم براى تحقق دروغ مصلحت آميز
پس براى تحقّق دروغ مصلحتآميز وجود دو شرط در اين ميان ضرورى خواهد بود .
شرط اوّل اينكه : سخن دروغ به نحوى نباشد كه مخاطب از ابتداى خطاب متوجّه دروغ بودن آن بشود ، و آن را حمل بر نوعى از كلمات كه بر اساس غرض خاصّى اداء مىشوند بكند ، در اين صورت به طور كلّى دروغى در ميان نخواهد بود زيرا خود گوينده با اين طرز صحبت كردن غرض را به مخاطب القاء و اعلان مىكند و از اوّل قصد متكلّم بر اين هدف و مقصد تعلّق گرفته است و خود او خواسته كه مخاطب اين غرض و هدف را از اين سخن غير واقع متوجّه شود ، به خلاف دروغ حقيقى و واقعى كه از ابتداء غرض متكلّم بر القاء مفهوم خلاف در ذهن و نفس مخاطب است و هدف ديگرى غير از اين القاء ندارد . در اين صورت ( مخاطب متوجّه دروغ بودن كلام شده و به غرض متكلّم پى مىبرد ) اصلًا دروغى محقّق نشده است تا صحبت از اين شود كه آن مصلحتآميز است يا خير . و در اين قسم مىتوان از داستان حضرت ابراهيم عليهالسّلام و شكستن بتها و خطاب آن حضرت به معترضين ياد كرد :
وَ لَقَدْ آتَيْنا إِبْراهيمَ رُشْدَهُ مِنْ قَبْلُ وَ كُنَّا بِهِ عالِمينَ ، إِذْ قالَ لِأَبيهِ وَ قَوْمِهِ ما هذِهِ التَّماثيلُ الَّتى أَنْتُمْ لَها عاكِفُونَ ، قالُوا وَجَدْنا آباءَنا لَها عابِدينَ ، قالَ لَقَدْ كُنْتُمْ أَنْتُمْ وَ آباؤُكُمْ فى ضَلالٍ مُبينٍ ، قالُوا أَ جِئْتَنا بِالْحَقِّ أَمْ أَنْتَ مِنَ اللَّاعِبينَ ، قالَ بَلْ رَبُّكُمْ رَبُّ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ الَّذى فَطَرَهُنَّ وَ أَنَا عَلى ذلِكُمْ مِنَ الشَّاهِدينَ ، وَ تَاللَّهِ لَأَكيدَنَّ أَصْنامَكُمْ بَعْدَ أَنْ تُوَلُّوا مُدْبِرينَ ، فَجَعَلَهُمْ جُذاذاً إِلَّا كَبيراً لَهُمْ لَعَلَّهُمْ إِلَيْهِ يَرْجِعُونَ ، قالُوا مَنْ فَعَلَ هذا بِآلِهَتِنا إِنَّهُ لَمِنَ الظَّالِمينَ ، قالُوا