جايگاه و منزلگاه كرامت و لطف او هستند .
بدان كه خداى متعال در ذات جميع موجودات امكانيّه اعمّ از جواهر مجرّده عقليّه و نفسيّه و نيز مخلوقات حسّيه و طبيعيّه كمال و فعليّتى را قرار داده است و در فطرت آنها عشق و شوق به اين مرتبهء كمالى را مقرّر فرموده است و تمام اين موجودات براى تحصيل اين رتبهء از كمال در حركت و تكاپو مىباشند . پس عشق مجرّد از شوق ، اختصاص به موجودات مجرّدهء عقليّه و مفارقات دارد ، زيرا وجود مفارقات عقليّه به مرتبهء فعليّت تامّه از جميع جهات نقص و فقدان رسيده است و در همان مرتبه وجودى خود با همان سعه و محدوديّت ذاتى ديگر جنبهء نقص و انتظار براى آنان متصوّر نمىباشد فلهذا حيثيّت استعداديّه كه موجب شوق به فعليّت كماليّه است در آنها منتفى مىباشد و وجود آنها متوغّل در عشق به مبدأ لايزال در همان حدّ وجودى آنها است .
و امّا غير مجرّدات عقليّه از اقسام و اعيان موجودات كه وجود آنان آميختهاى از فعليّت و استعداد نسبت به جهات نقص و فقدان كمال مىباشد داراى عشق و شوق ارادى در موجودات نفسيّه و طبيعى در موجودات طبيعيّه مىباشند و اين مرتبه بر حسب اختلاف درجات آنها در وجود و استفاده از لوازم و آثار ثبوتيّه وجود مختلف است . آنگاه حركت و سير به سوى اين مرتبه كمال در موجودات نفسيّه طبيعتاً نفسانى و در غير آنها طبيعى و جسمانى خواهد بود ، و حركت در جسمانيّات نيز بر دو نوع كيفى در اجسام غير جاندار و حساس و كمّى در حيوانات و نباتات تقسيم مىگردد و قسم ديگرى از حركت به وصفى كه در افلاك و مكانى در عناصر طبيعى برمىگردد . »
سپس مرحوم صدرالمتألّهين به برهان بر اين مطلب مىپردازد كه خلاصه و لبّ آن چنين است :
از آنجا كه ثابت شده است اصل و حقيقت همه موجودات إمكانيّه عبارت
افق وحى (نقد نظريه دكتر عبد الكريم سروش درباره وحى) (فارسى) — صفحة 58
مساهمون: السيد محمد محسن الطهراني
ص٥٨