مىنشانيم و با غصب خلافت از وصى و جانشين بلا فصلش ، احكام و تكاليف را تغيير مىدهيم ، تمام اين انحرافات از آنجا نشأت مىگيرد كه به باطن و قلب و سرّ رسول خدا راه نيافتهايم آرى :
باز ارچه گاهگاهى بر سر نهد كلاهى * مرغان قاف دانند آئين پادشاهى [ 1 ]
آن كسى كه قرآن را صد در صد الهى و در عين حال صد در صد بشرى مىداند ، ديگر نبايد اين بشر را در مضمار معرفت و مرتبت ، در رديف ساير بنى آدم از افراد بشر درآورد زيرا جمع بين اين دو ، حكم به متناقضين است ، و جمع بين متضادّين .
نكته دوّم : راهيابى بىواسطه رسول خدا به مبدأ و منبع وحى
و امّا نكته دوّم : آيا نفس و روح رسول الله خود بدون مساعدت و ارائه طريق از شخص ثالثى به مبدأ و منبع وحى راه مىيافت و حقائق را از آنجا دريافت مىنمود يا اينكه واسطهاى در اين بين وجود داشته است يا به نام روحالامين و يا جبرائيل و يا اينكه هر دو اسم نامى براى يك ملك مقرّب بودهاند ؟
حقيقت اين مطلب در دو قسمت از فصل علم و فصل وحى مذكور شد و در آنجا روشن گرديد كه مرتبهء ادراك انسان به عنوان خليفة الله برتر و بالاتر از مرتبهء ملائكه است و حقايقى را كه انسان كامل ادراك مىكند ملائكه نمىتوانند ادراك كنند گرچه داراى قرب و تجرّد و بهاء باشند و به قول عارف و اصل حضرت شيخ محمود شبسترى - أعلى الله مقامه - كه مىفرمايد :
فرشته كو ندارد قرب درگاه * نگنجد در مقام لى مع الله [ 2 ]
و از طرفى ديگر ، حقيقت وحى كه نزول علم عنائى حقّ در مقام بسط و تفصيل است مقتضى لمس وجودى و احساس شهودى اين تفصيل به واسطه نفس و قلب و سرّ رسول الله مىباشد . مثالى جهت تقريب مىگوئيم .
هامش
[ 1 ] - ديوان حافظ ، بيتى از غزل 484 .
[ 2 ] - گلشن راز .