تقدّمت الإشارة إليها و سيجىء بعض منها .
و على هذا يكون المراد من السّماء الّتى تسكنها الملائكة عالمًا ملكوتيًّا ذا أفق أعلى نسبته إلى هذا العالم المشهود نسبة السماء المحسوسة بأجرامها إلى الأرض ، و المراد باقتراب الشياطين من السّماء و استراقهم السّمع و قذفهم بالشّهب اقترابهم من عالم الملائكة للاطّلاع على أسرار الخلقة و الحوادث المستقبلة و رميهم بما لا يطيقونه من نور الملكوت ، أو كرّتهم على الحقّ لتلبيسه و رمى الملائكة إيّاهم بالحق الذّى يبطل أباطيلهم . [ 1 ]
« مفسرون در معناى استراق سمع شياطين و زدودن آنان به شهابهاى آسمانى توجيهات بسيارى مرتكب شدهاند كه تمامى اين توجيهات و تصويرها به ظاهر اين آيات برمىگردد و همچنان كه اخبار نيز بر اين معنى مساعدت مىنمايند كه در مراتب بالاى از آسمان افلاك وجود دارند و در آن افلاك كه احاطه بر زمين و آسمان قريب به زمين دارند جماعتهائى از ملائكه سكونت دارند و براى اين افلاك درهائى است كه هيچ موجودى قادر بر ورود در اين افلاك جز از طريق اين درها نمىباشد . و نيز در آسمان اوّل جمعى از ملائكه زندگى مىكنند و در دست آنها شهابهاى آسمانى قرار دارند و آنها در كمين شياطين مىنشينند كه اگر آنها بخواهند وارد اين افلاك گردند آنها را با همين شهابها دور سازند و از ورود به افلاك ممانعت به عمل آورند .
امّا امروزه به طور آشكار بطلان و پوچى اين نظريهها به اثبات رسيده است و بدين ترتيب آرائى كه بر اين نظريهها درباره شهابها بنا شده است باطل مىگردد كه در كتب حجيم چون تفسير فخر رازى و روح المعانى آلوسى آمده است .
و احتمال دارد ( و خداوند عالم و آگاه بر حقائق امر است ) اين قسم از
هامش
[ 1 ] - الميزان فى تفسير القرآن ، ج 17 ، ص 130 .