متناسب با حيطهء دخالت علم است انكار نمىكنم ، امّا نكته قابل توجّه اينكه از آنجا كه علوم تجربى پيوسته در يك بستر و زمينه سيّال از تجربهها در حال تكامل و بالندگى مىباشند در هر برهه از زمان نمودى خاص از دستآورد و ظهور خارجى آن علم به وجود مىآيد كه چه بسا موجب نفى دستآورد قبلى و زمينه براى پديدهء جديد در آينده خواهد شد .
وحى حقيقتى است ثابت و هوّيتى است عينى و خارجى
و از آنجا كه وحى حقيقتى است ثابت و هويّتى است عينى و خارجى ، با توجّه به سيّال بودن رشد علوم تجربى و حركت جوهرى آن در بستر تحقيق و آزمايش ، انسان نمىتواند در انطباق يك كشف علمى با يك حقيقت وحيانى به اطمينان و اعتماد كافى برسد و همواره در شكّ و ترديد نسبت به تكامل آن كشف علمى بسر خواهد برد . مگر اينكه كشف به صورتى باشد كه ديگر جاى احتمال و ترديد را در ذهن انسان باقى نگذارد . در اين صورت اين كشف خود عين واقع خواهد بود و واقع با واقع فرقى نخواهد داشت چه آن واقع وحيانى باشد يا علمى و تجربى هر دو يكى است .
مثلًا در آيه شريفه راجع به داستان حضرت نوح و هلاكت قوم او به واسطه طوفان در سورهء هود مىفرمايد :
وَ قيلَ يا أَرْضُ ابْلَعى ماءَكِ وَ يا سَماءُ أَقْلِعى وَ غيضَ الْماءُ وَ قُضِىَ الْأَمْرُ وَ اسْتَوَتْ عَلَى الْجُودِىِّ وَ قيلَ بُعْداً لِلْقَوْمِ الظَّالِمين . [ 1 ]
« و چنين خطاب آمد : كه اى زمين آب را فرو بر ، و اى آسمان از باريدن بايست و آب فرو رفت و امر پروردگار حتمى گرديد ، و كشتى بر كوه جودى فرود آمد . و گفته شد كه بر قوم ظالمين دور باش آمده است . »
در اين آيه خداى متعال اسم كوهى كه كشتى نوح بر آن قرار گرفت را
هامش
[ 1 ] - سوره هود ( 11 ) آيه 44 .