مىپردازد و سخنان افراد بىبضاعت را در كنار كلمات و بيانات اسطورههاى دانش و درايت قرار مىدهد تا از ميزان ارزش و اعتبار آنان بكاهد و بجاى استدلال بر اساس ادلّه و حجج علميّه و اثبات يك نتيجهء علمى ، به ذكر سخنان واهى و پوچ و شعار گونه و احتمال و گمان مىپردازد تا اگر نتوانست به اهداف بىمحتوا و سخيف خويش برسد حدّاقلّ اصل و اساس آن معتقداتِ متين و رصين را سست گردانده ، از ميزان اتقان و اعتبار آن بكاهد . پديد آورنده متن در اين مرحله از سيره و روش عقلائيّه در نقل و انتقال فاصله مىگيرد و مطالب مطرح شده را در حدّ سفسطه و خطابه و شعرِ مُهمَل تنزّل مىدهد و از درجه اعتبار و وثاقت ساقط مىكند . در اينجا است كه اهل فضل و دانش و بينش ديگر به محتوا و مفهوم آن توجّهى نمىنمايند و صرفاً با يك تأسّف و ريشخند از كنار آن مىگذرند و آن را قابل نقد و تحقيق نمىيابند و وقت و عمر خود را براى پرداختن به چنين اباطيلى هزينه نمىكنند ، و اگر بخواهند پاسخ و جوابى به اين مهملات بدهند صرفاً بر اساس دلسوزى و سدّ اغواء افراد كم تجربه و ناتوان خواهد بود .
شيوه گوينده و نويسنده مورد نظر در ارائه مطالب باطل خود
اين بنده در اينجا اعتراف مىكنم كه گوينده و نويسنده مورد اشاره متأسّفانه در طريق اوّل گام ننهاده است و از جادهء تحقيق و روش پسنديدهء علمى كنار رفته است و خود را در وادى تحيّر و سرگشتگى ، و ديگران را چه بسا به غوايت و ضلالت دچار ساخته است كه بايد در اين مورد در پيشگاه عدل الهى پاسخگو باشد .
فردا كه پيشگاه حقيقت شود پديد * شرمنده رهروى كه عمل بر مجاز كرد [ 1 ]
تمسّك به كلمات و مفاهيم مقبوله افرادى كه از نظر اهل تحقيق حائز
هامش
[ 1 ] - ديوان حافظ ، يك بيت از غزل 114 .