معروف و مشهورى بود در هنگام نوروز چكامهاى در پاسخ به تهنيت شاگردان نوشته و به آنان تقديم نموده بود و نسخهاى از آن نوشتار را خدمت مرحوم والد - رضوان الله عليه - آورد و چنين گفت : مىگويند اين نثر از نثر گلستان سعدى شيواتر و بليغتر است .
مرحوم والد به من فرمودند : اين نوشته را بخوان و ببين آيا مطلب چنين است كه او ادّعا مىكند ؟ بنده پس از مطالعه آن دوازده غلط ادبى از آن نوشته گرفتم با اينكه چندان بضاعتى در ادب و بلاغت ندارم و همه را يادداشت كردم و به حضور ايشان رسيدم و وقتى اعتراضات خود را تسليم كردم ايشان فرمودند : چه كسى مىتواند مانند استاد سخن سعدى شيراز به عرصه ادب و بلاغت پا بگذارد ؟
روزى همين فرد كه به ديدن و عيادت مرحوم والد آمده بود در بين صحبت به اين شعر حافظ شيراز - رضوان الله عليه - اشاره كرد و ايرادى بر او گرفت و از حضرت والد پاسخ مىطلبيد :
سَرت سبز و دلَت خوش باد جاويد * كه خوش نقشى نمودى از خطّ يار [ 1 ]
ايشان معترض بود كه از آنجا كه در نقش و خطّ و خال به مار مثال مىزنند بنابراين مناسب است كه شعر خواجه اين چنين سروده شود : « كه خوش نقشى نمودى از خطّ مار »
ايشان فرمودند : گرچه مطلب شما در خطّ و خال نسبت به مار صحيح است . امّا چهره و شمايل معشوق را هيچ وقت شاعر به مار تشبيه نمىكند زيرا مار جنبه منفى و نفرت دارد و اين تشبيه زيبندهء به معشوق نيست .
و بنده عرض مىكنم اضافه بر اين منظور از خطّ اينجا صرف عارض محبوب و معشوق است نه به معناى خطّ و خال كه دربارهء اشيائى كه بدين وصف متّصفاند مىآيد .
هامش
[ 1 ] - ديوان حافظ ، بيتى از غزل 263 .