آن امر ملائكه هر آسمان آن را از ملائكه آسمان بالاتر تحويل مىگيرند و به نفوس ملائكه آسمان پائينتر از خود تحويل مىدهند چنانچه اين معنى از آيه شريفه سوره سبأ استفاده مىشود كه مىفرمايد :
تا زمانى كه خوف و انتظار از قلوب ملائكه زدوده شود ، بعضى به بعضى ديگر مىگويند : چه چيز پروردگار شما فرمود ؟ آنها در پاسخ مىگويند : حقّ را فرمود و او است خداى بلند مرتبه و بزرگ .
و سخن درباره اين آيه و كيفيّت تحويل امر از ملائكه ما فوق به ملائكه پائين در تفسير سوره سبأ گذشت .
و آسمانها جايگاه ملائكه هستند چنانچه از آيه شريفه استفاده مىشود : ( و چه بسيارند ملائكهاى كه در آسمانها جاى دارند . ) و نيز آيه شريفه : ( شياطين نمىتواند به آسمانهاى أعلى و مراتب عاليه نفوذ نموده از اخبار و حوادث آنجا با خبر شوند و از هر طرف آنان را به تير غيب مىرانند . )
پس معلوم شد كه امر پروردگار با هر آسمان به اعتبار ملائكه آن مرتبه از آسمان نسبتى دارد و نيز با هر گروه از ملائكه كه اين امر را در خود حمل مىكنند تا به ملائكه پائينتر تحويل دهند نسبتى دارد كه اين تحميل به وحى تعبير مىشود و نيز خداى متعال در آيهاى از قرآن از آن امر و وحى به قول تعبير فرموده است : اين است و جز اين نيست كه كلام ما به هر چيزى كه بخواهيم آن را ايجاد كنيم اين است كه بگوئيم : بوده باش .
پس از مطالب گذشته نتيجه چنين گرفته مىشود : معناى اين آيه : ( و خداوند در هر آسمان امر آن را وحى فرستاد ) ، اين است كه خداوند در هر آسمان ، امر و ارادهء خود را در آن آسمان به ملائكه همان آسمان كه ساكنين آنجا هستند وحى مىكند و به آنها مىسپارد ، و آنچه را كه مربوط به آن آسمان است به نفوس ملائكه وارد مىسازد و آنان را مكلّف به تنفيذ و اجراء آن امر در آن آسمان مىكند . . . »
افق وحى (نقد نظريه دكتر عبد الكريم سروش درباره وحى) (فارسى) — صفحة 265
مساهمون: السيد محمد محسن الطهراني
ص٢٦٥