حال اين شعر را در كنار ساير اشعارى كه در مدح رسول خدا سروده شده است قرار دهيم و بنگريم چگونه شاعر براى تركيب و تسجيع ابيات به چه تكلّفات و زحماتى دچار گشته و براى عرضه متاع خويش به بازار ادب و معرفت چه مشقّتها كه متحمّل شده است .
روزى در خدمت مرحوم والد - قدس الله سرّه - صحبت از شعر و ادب از شعراى مختلف و ادباى مشهور بود و در ضمن كلام سخنى از غزل معروف علّامه طباطبائى - رضوان الله عليه - رفت كه فرموده است :
مهر خوبان دل و دين از همه بىپروا برد * رخ شطرنج نبرد آنچه رخ زيبا برد
تا آخر و در شرح و بيان ابيات مطالبى نغز بيان مىفرمودند : آنگاه به حقير ملتفت شده و غزلى از يكى از علماء مشهور را قرائت كردند و فرمودند : فلانى به نظر تو اين غزل چگونه است . عرض كردم :
آنچه در اين غزل مشهود است فقط مونتاژ و سرهمبندى يك سرى مطالب بدون هيچ بهره از حقيقت معانى عرفانى و ارتباط الهامى . ايشان تبسّمى كردند و پاسخى ندادند .
تشبيه حقائق وحيانى به واردات ذهنيّه شعراء جدّاً سفيهانه است
بنابراين تشبيه حقائق وحيانى به واردات ذهنيّه شعراء و معانى متصوّره بلغاء جداً سفيهانه و نابجا است . گرچه دقّت و تأمّل در اشعار بسيارى از شعراى نامدار و فصحاء عالىمقدار چون سعدى شيرازى و حكيم سنائى غزنوى و حكيم قاآنى و ديگران به خصوص اشعار نغز و آبدار شيخ اجل ترديدى باقى نمىگذارد كه آنان از وجود قريحه و ذوق و لطافت سبك و سياقى ويژه برخوردار بودند كه ديگران از افراد يا بىنصيب و يا كمنصيب بودند و به واسطه همين قريحهء خدادادى در مقام فصاحت و بلاغت بر ديگران پيشى گرفتهاند و سخنان و اشعار ايشان از لطف و ظرافت و لطافت خاصّى برخوردار مىباشد و از اين لحاظ موجب تأثير بيشتر و افادهء افزونتر در نفس انسان است ، و همين نكته در نثر نيز موجود است ، كلمات و