و يقينى نباشد محتمل الخطاء و الخلاف است و هيچ ارزش علمى و عملى ندارد همين طور اگر كشف حقائق و اسرار غيبى بر اساس موازين و مبانى الهام و وحى نباشد قطعاً از ناحيه پروردگار و ملائكه وحى نبوده و بايد به آن توجّهى ننمود . و در اينجا است كه شخص مدرك يا بايد خود از اهل خبرت و بصيرت و اطّلاع باشد تا بر صحّت واردات قلبيّه و مكاشفات روحيه قطع حاصل نمايد و يا بايد آن را به فرد خبير و بصير به اسرار و رموز غيب عرضه بدارد .
كلام صدرالمتألّهين درباره نهى روى آوردن به حقائق عقليّه بدون رعايت شرع
مرحوم صدرالمتألّهين درباره افرادى كه به علوم حقيقيّه و آراء عقليّه بدون رعايت موازين شرع و سلوك در منهج شريعت روى مىآورند مىفرمايد :
و من كان مقبلاعلى العلوم الحقيقية و الآراء العقلية و هو متغافل عن إقامة الظواهر الشرعية متكاسل عن طاعة النّسك الدينيّة التكليفيّة فهو كذى روح قد انتقلت من جسدها و فارقت كسوتها الساترة لعورتها فيوشك أن ينكشف سوءاته و ينهتك على الخلائق عورته إذا أراد أن يخرج بصورته المجردة قبل قوامها فى غير أوانها و نطق بالحكمة قبل نضجها و تمامها فى غير زمانها فلاشك أن حقه يزهق و علمه يتمزّق .
أعاذنا الله و إياك من هذين الطريقين العادلين بأهلهما عن سنن الحق القديم و سلوك الصراط المستقيم . [ 1 ]
« و كسى كه بخواهد بر علوم حقيقيّه ( چه از راه ظاهر و چه از طريق باطن ) و آراء فلسفيّه اطّلاع حاصل نمايد و بدانها دسترسى پيدا كند ولى نسبت به رعايت احكام شرعيّه و مواظبت بر تكاليف و احكام اهمال ورزد و از پرداختن به عبادات دينى و تكاليف ظاهرى سرباززند و كوتاهى نمايد ، همانند شخصى است كه از لباس تن خود را رهانيده و عريان در برابر خلائق ظاهر گشته ، اين چنين فردى با اين عمل ، زشتيهاى خود را به ديگران مىنماياند و خود را
هامش
[ 1 ] - الشواهد الربوبيّة ، المشهد الخامس ، متن ، ص 376 .