لازم به توضيح اينكه كشف صور برزخيّه و مثاليّه براى فرد ناظر در بسيارى از اوقات آن قدر واضح و روشن و سليس و بدون صعوبت و مشقّت است كه فرد ناظر ابداً تصوّر مكاشفه و ادراك غير طبيعى و عادى را از اين حالت نمىنمايد و همچنان كه در عالم خارج نمىتواند وجود خارجى و مدركات حاصله از اعيان خارجى را حمل بر خواب و مكاشفه نمايد ، همين طور صور مثاليّه در مكاشفه را به هيچ وجه نمىتواند حمل بر مكاشفه و تحقق غير طبيعى و فوقالعاده كند و اين قضايا را به صورت وقايع عينيّه و خارجيّه براى دوستان و اقرباء خود نقل نموده و آنها هم بدون اطّلاع از كم و كيف مسأله ، به واسطه اعتماد بر او و وثوق بر صداقت و صفاى او آنها را مىپذيرند و به ديدهء قبول مىنگرند .
كشف صور و معانى در مكاشفات باطنيّه خالى از اشتباه نيست
بنابراين كشف صور و معانى در مكاشفات باطنيّه نيز خالى از اشتباه و خطأ نمىباشد ، و براى تشخيص صحّت و سقم در آنها بايد به فرد آگاه مراجعه نمود و آن فرد كسى جز عارف بالله نمىتواند باشد . و افراد ديگر از اظهار نظر و عرض اندام در اين عرصه ناتوان و عاجزند .
دربسيارى از قضايا كه گفته مىشود ائمه عليهمالسّلام همچون أميرالمؤمنين و امام زمان و ساير ائمه بر شخصى ظهور نمودهاند و مطالبى را به او القاء كردهاند همه اينها كذب و باطل بوده است و شيطان به صورت اين نفوس مقدّسه بر نفس انسان القاء مىكند . [ 1 ]
هامش
1 - و اما اينكه در بعضى از روايات آمده است : شيطان به صورت پيامبر و ائمه عليهمالسّلام متجلّى نمىشود براى فردى است كه قدرت تشخيص صورت شيطانى را از صورت معصوم عليهالسّلام دارد و حربه اغواء شيطان بر او كارگر نمىباشد و امّا براى ساير افراد از آنجا كه ذات شيطان ، مكر و اغفال و اضلال است از هر وسيله و دامى براى انحراف فرد استفاده مىكند .