تكليف نفس الامرى ، مسأله را براى يك مجتهد واقعى بسيار غامض و دشوار ساخته است . چه بسيار هستند افرادى كه تصوّر مىكنند با خواندن يك كتاب نحو و پرداختن دو سه سالى به اصول و قرائت چند كتاب فقهى محدود و بررسى اجمالى رجالى در رُوّات و محدّثين بتوان به استنباط و استنتاج احكام فقهى دست يافت .
مشكل اصلى در اين مسأله اين است كه به طور كلّى مسايل دينى چه اعتقادى و چه عملى از محدودهء علوم تجربى و يافتههاى بشرى خارج است و تعلُّق آن به مبادى خلقت و عالم غيب بيشتر است تا به استنباطات بشرى و عرصههاى تجربى .
براى رسيدن به حكم شرع نه تنها تعمّق و تدبّر كافى و جَهد أكيد در مسايل اصولى و روائى و رجالى و فقه الحديث ضرورى است ، بلكه بدون اطّلاع مجتهد از معارف حقّه الهيّه در مسايل فلسفى و تفسير و عرفان نظرى و نيز تتبّع تام در تاريخ و سيرهء حضرات معصومين عليهم السّلام و استناره از كلمات كيميا اثر معصومين در مباحث اعتقاديّه و اخلاق و پس از طىّ اين مراحل اقدام به تهذيب و تزكيه نفس در خدمت استاد كامل و ولىّ الهى و عارفبالله و بامرالله و اتّصال به مبدأ حيات و منبع تشريع با نفس قدسى و ملكوتى و اشراب از سرچشمه لايتناهى ولايت عُظمى و اندكاك نفس مجتهد در نفس ولىّ حىّ مطلق ، اصدار احكام تكليفى و فتوى كه موجب سكونت خاطر و اطمينان نفس گردد ، محال و ممتنع خواهد بود .
و از همين جا است كه اختلافات در فتاواى فقهاء و اشتباهات در احكام شرعيّه و تبدّل آراء و تشتّت احوال و عدم اطمينان و وثوق بر نتائج حاصله از فحص و بحث در متون روائيّه و مسانيد فقهيّه و بروز احتياطات كثيره در فتوى به خوبى مشهود و آشكار است .
افق وحى (نقد نظريه دكتر عبد الكريم سروش درباره وحى) (فارسى) — صفحة 214
مساهمون: السيد محمد محسن الطهراني
ص٢١٤