بسم الله الرحمن الرحيم
در دو بحث گذشته كه يكى درباره توحيد افعالى و دوّم در مورد حقيقت علم و ادراك و انواع آن بحث شد ، اين مطلب روشن شد كه همه حوادث و پديدهها در عالم تكوين چه در مورد انسان و افعال او و چه در مورد ساير موجودات ، بر اساس برهان فلسفى و منطق توحيد قرآنى و بيانات حضرات معصومين عليهم السّلام ، ناشى از مبدأ وجود و حقيقت مطلق حىِّ قادرِ عليم مىباشد ، و هيچ ذات و موجودى در دائره هستى و نظام تكوين ، و هيچ فعل و حركتى ، خارج از اراده و مشيّت و اختيار پروردگار نمىباشد . چه جميل ، و چه قبيح ، چه زشت ، چه زيبا ، چه ارزشمند ، چه فاقد ارزش و قيمت ، چه اختيارى و چه غير اختيارى ، چه مجرّد ، چه مادّى ، همه و همه منتسب به آن ارادهء واحده و مشيّت مطلقهء لايتناهى الهى مىباشند . الّا اينكه اين حوادث و افعال در مورد انسان و هر موجودى كه داراى اراده و اختيار است ، چون جنّ و شيطان و ملائكه و غيره ، نفس اختيار و ارادهء آن موجود نيز يكى از سلسلهء علل و عوامل به وجود آورنده و ظاهر كنندهء آن اراده و تقدير الهى مىباشد ، بدين معنا كه ارادهء الهى بر خلق حوادث و افعال منتسب به بشر و ساير موجودات درّاكه و شاعر ، بر تحقّقِ
افق وحى (نقد نظريه دكتر عبد الكريم سروش درباره وحى) (فارسى) — صفحة 209
مساهمون: السيد محمد محسن الطهراني
ص٢٠٩