آنها خبر ندارد و از آنچه در خشكى و دريا است مطّلع است و هيچ برگى از درخت نمىافتد مگر اينكه او از آن آگاه مىباشد و هيچ دانهاى در تاريكيها و نقاط پنهان زمين وجود ندارد و هيچ تر و خشكى نيست الّا اينكه در كتاب مبين حقيقت آن موجود مىباشد . »
در اين آيه خداوند حتّى به خود غيب و مسايل و حقائق آن و عوالم غيب نظر نداشته بلكه به آن حيثيّت فاعلى و ربطى عالم ملكوت با ذات پروردگار و اراده و مشيّت عنايت دارد .
از مجموع آيات و نيز روايات در اين باب استفاده مىشود كه آنچه در عالم وجود صورت خارجى پيدا مىكند و لباس تعيّن و تشخّص بر خود مىپوشد همه و همه در نزد پروردگار ثابت و لا يتغيّر و محفوظ است چه ما بدانها اطّلاع پيدا بكنيم يا نكنيم و از آنجا كه دريچه اطّلاع ما بر حوادث و قضايا به نحو عادى منحصر در حواسّ ظاهرى است لذا امكان دسترسى و اطّلاع بر علوم غيبيّه و حوادث گذشته و آينده براى ما وجود نخواهد داشت و دست ما از وصول به اين حقائق و وقايع كوتاه خواهد بود . حال بايد به اين نكته بپردازيم كه علّت اطّلاع و علم خداى متعال نسبت به وقايع و حوادث درحاليكه هنوز آنها در اين عالم به وجود نيامدهاند و نيز اطّلاع برگزيدگان از بندگانش چنانچه در قرآن كريم به آنها اشاره دارد چه چيزى مىتواند باشد .
مثلًا در آيهاى از قرآن مىفرمايد :
لا جَرَمَ أَنَّ اللَّهَ يَعْلَمُ ما يُسِرُّونَ وَ ما يُعْلِنُونَ إِنَّهُ لا يُحِبُّ الْمُسْتَكْبِرين . [ 1 ]
« اين است و جز اين نخواهد بود كه خداوند به آنچه پنهان مىدارند و به آنچه آشكار مىسازند عالم و آگاه است ، به درستى كه او مستكبرين را دوست نمىدارد . »
هامش
[ 1 ] - سوره النّحل ( 16 ) آيه 23 .