فرامىگيرد و اطّلاعى كه هر روز نسبت به حوادث و وقايع براى او حاصل مىشود كه به آن علم حصولى گفته مىشود .
تبديل علم حصولى به علم حضورى بواسطه اتحاد نفس با صورت علميّه
ناگفته نماند كه در علم حصولى پس از اطّلاع نفس از ماهيّت معلوم كه همان صورت معلوم بالذّات است به واسطهء اتّحاد نفس با آن صورت كيفيّت علم از حصولى به حضورى تغيير مىيابد و همان احاطه و سيطرهاى را كه نفس نسبت به ذات خود دارا بوده است نسبت به صور و مفاهيم وارده نيز دارا خواهد بود به طورى كه صُوَر و معانى وارده بر نفس چه از خارج باشد يا مخلوق ذهنيّات و صفات و غرائز نفس باشد به نحوى با خود نفس اتّحاد و وحدت پيدا مىكند كه همه يك وجود واحد را به وجود مىآورند ، وجودى كه با وجود قبل از اين اتّحاد به طور كلى متفاوت و متخالف خواهد بود ، و آن حقيقت متشكّله از صور و معانى همان حقيقت ذاتيّه انسان يا غير انسان را تشكيل خواهند داد و نفس به واسطهء تجرّد ذاتى خود به صورت آن صور و معانى در خواهد آمد كه البتّه بحثِ بسيار مفصل و عميقى دارد و ورود در آن ما را از اصل مطلب بازمىدارد .
در مورد انسان نسبت به حوادث و پديدههاى مادّى ، از آنجا كه خود معلوم بالعرض كه همان موجود خارجى و مادّى است نمىتواند با جسم و بدن انسان متّحد شود صورتى از او به عنوان معلوم بالذّات با نفس انسان اتّحاد پيدا مىكند و لذا علوم انسانى كه به اين طريق براى بشر حاصل مىشود معلول گذشت زمان و سپرى شدن اوقات و آماده شدن شرائط و اسباب ظاهرى است و از اين جهت بشر نسبت به اكتساب اين علوم جدّاً داراى محدوديّتها و مرزهائى است كه امكان عبور از آنها با شرائط عادى محال است و اگر انسان بخواهد نسبت به اين حوادث اطّلاع حاصل نمايد بايد شرائطى جداى از اين شرائط و امكانات ظاهرى و عادى فراهم آورد و از دريچهاى سواى اين دريچه به حوادث نظاره كند .
مثلًا براى ما اتّفاق افتاده است گاهى واقعهاى را كه هنوز در عالم خارج