گوناگون و مبادى متفاوته كه نحوهء برداشت فقيه را قابل تشكيك مىنمايد ، مقتضى يك چنين اختلافى خواهد بود . و اين است رمز و راز حيات و پويائى و رشد و بالندگى فقه جعفرى ، كه فقيه در مقام استنباط احكام الهى از منابع وحى خود را مقيّد و محدود و مضيّق به هيچ قيد و حدّى از قيود و حدود اعتبارى نمىبيند و غير از مصادر وحى و مجارى تشريع هيچ فرد ديگرى را در ترتيب مقدمات قياس و مبادى اجتهاد دخيل و نافذ الامر نمىداند . آنچه براى فقيه مهمّ است كلام امام صادق عليه السّلام و ساير ائمّه است كه داراى حيات مؤبّد إلى يوم القيمه است ، نه فرد ديگر ؛ و جاودانگى را فقط و فقط از آنِ منابع وحى صلوات الله عليهم أجمعين مىداند ، نه شخص ديگرى ولو بَلَغ ما بلغ .
آرى ، اين فقيه مىتواند در مقام إفتاء و استنباط آزاد و بىپيرايه و بىگذشت و بدون نگرش مصلحت انديشى دنيوى و لحاظ زخارف و اعتبارات و رياسات عالم كثرات خود را به مُخّ و مغزاى شرع مبين نزديك گرداند ، و با استمداد از نفحات قدسيّه صاحبان ولايت كبراى الهيّه در مقام بيان احكام برآيد .
اختلاف بين اين دو دسته بر سر پذيرش مقام امامت بعنوان ولايت بر جميع امور جسمى و روحى دنيوى و اخروى ، و تصدّى زمام حكومت ظاهرى و باطنى و تربيت و رشد جسمى و نفسى ، و ايصال به آخرين مرتبه از مراتب فعليّت و حريم قرب حضرت حقّ و وفود به دار اطمينان و طمأنينه و قرار است ، نه صرف بيان احكام ظاهرى ؛ كه البتّه بيان حكم نيز منحصراً از ناحيه اين مقام مقبول و منجَّز خواهد بود و بس . و لازمهء اين پذيرش ادراك موقعيّت واقعى امام عليه السّلام و پىبردن به استعدادات امام و امكانات امام و خصوصيات و صفات و ملكات و نحوهء اجراء مشيّت الهى در عوالم وجود بنفس قدسى او و تمشيَت مشيّت الهى به حكم نافذ اوست .
اوصاف و منزلگاه شؤون ولايت در زيارت جامعه
چنانچه در زيارت جامعه مىخوانيم :
السَّلَامُ عَلَيْكُمْ يَا أَهْلَ بَيْتِ النُّبُوَّةِ وَ مَوْضِعَ الرِّسَالَةِ وَ مُخْتَلَفَ الْمَلَئِكَةِ وَ مَهْبِطَ