خود راوى و ناقل حديث است از او نمىپذيرفتند ؛ و اگر خود راوى و گوينده كلام نيز مىدانست كه مطلب اينچنين است او نيز آن را را رها نموده و بدان عمل نمىنمود . »
دسته سوم از راويان حديث افرادى هستند كه نسبت به بعضى از مسائل عالم و نسبت به بعضى جاهلند
وَ رَجُلٌ ثَالِثٌ سَمِعَ مِنْ رَسُولِ اللَهِ صَلَّى اللَهُ عَلَيْهِ وَ ءَالِهِ شَيْئًا يَأْمُرُ بِهِ ثُمَّ نَهَى عَنْهُ وَ هُوَ لَايَعْلَمُ ، أَوْ سَمِعَهُ يَنْهَى عَنْ شَىْءٍ ثُمَّ أَمَرَ بِهِ وَ هُوَ لَايَعْلَمُ ؛ فَحَفِظَ الْمَنْسُوخَ وَ لَمْ يَحْفَظِ النَّاسِخَ . فَلَوْ عَلِمَ أَنَّهُ مَنْسُوخٌ لَرَفَضَهُ ؛ وَ لَوْ عَلِمَ الْمُسْلِمُونَ إذْ سَمِعُوهُ مِنْهُ أَنَّهُ مَنْسُوخٌ لَرَفَضُوهُ .
« دسته سوم افرادى هستند بخلاف گروه دوم ( مطلبى را از خود به صورت وهم و خيال و حدس و گمان داخل در كلام و گفتار رسول خدا نمىكنند و قدرت فهم و ادراك آنان نيز خوب و قابل اعتماد مىباشد و تعمّدى نيز همانند دسته دوّم بر جعل و كذب و افتراء بر رسول خدا ندارند ، ولى مسأله آنان اينچنين است كه بعضى از مطالب را شنيده و نسبت به بعضى ديگر جاهلاند . بقول شاعر : حَفِظْتَ شَيْئًا وَ غَابَتْ عَنْكَ أشْيآءُ ؛ يك مسأله را مىدانند و مسائل بسيارى را نمىدانند . ) اينان افرادى هستند كه از رسول خدا صلّى الله عليه و آله و سلّم امرى را نسبت به موردى شنيدهاند ولى آنگاه كه نهى فرموده است به گوششان نرسيده و متوجّه نهى پس از امر آنحضرت نشدهاند . يا به عكس در موردى ديدهاند كه رسول خدا نهى فرموده ولى پس از مدتّى نهى را برداشته است و آنان از اين مسأله غافل ماندهاند . در اين صورت اينان منسوخ را ديده و شنيدهاند و در خاطر خود نگه داشتهاند ولى از ناسخ و بردارندهء حكم سابق غافل مىباشند . اين گروه بواسطه صداقت و ايمان و خلوصى كه دارند ، چنانچه متوجّه ناسخ و كلام بعدى رسول خدا مىشدند قطعًا آن مطلب اوّل و كلام ابتدائى را كه خود شنيده بودند رها مىكردند و به كنارى مىگذاشتند ؛ و همچنين اگر مسلمانان نيز متوجّه اين نكته مىشدند كلام او را نمىپذيرفتند . »
دسته چهارم از راويان حديث افرادى هستند كه از هر جهت قابل اعتماد و صادق و لايق در نقل حديث مىباشند
وَ ءَاخَرُ رَابِعٌ لَمْ يَكْذِبْ عَلَى اللَهِ وَ لَاعَلَى رَسُولِهِ ؛ مُبْغِضٌ لِلْكَذِبِ خَوْفًا مِنَ اللَهِ وَ تَعْظِيًما لِرَسُولِ اللَهِ صَلَّى اللَهُ عَلَيْهِ وَ ءَالِهِ ، وَ لَمْ يَهِمْ ؛ بَلْ حَفِظَ مَا سَمِعَ عَلَى