حقّه و معارف الهيّه داشت و بطور كلّى بينش و بصيرت او نسبت به جايگاه و موقف اولياى دين و ائمّه معصومين كه خلفاى به حقّ و اوصياى صدقِ رسول خاتم صلّى الله عليه و آله و سلّم بودند چه بوده است ؟
توجّه به اين نكته فوق العاده مهمّ مىباشد و ما را به حقائق و ظرائفى بس دقيق و ارزشمند و حياتى مىرساند ، و آن عبارت است از عدم كفايت علم ظاهرى و دانش محدود بشرى جهت رفع نقائص و خلل ماهوى انسان و نياز مبرم و احتياج فوق العاده حياتى به انسانى وارسته و عالمى آگاه و خبير به زوايا و كريوههاى صعب العبور نفس و مشرف بر حقائق و اسرار عالم غيب و بطون عوالم وجود ؛ و اين همان چيزى بود كه مالك بن أنس با وجود علم سرشار و حفظ احاديث بسيار از رسول اكرم صلّى الله عليه و آله و سلّم فاقد آن بود ، و متقابلًا همان چيزى كه عنوان بصرى با وجود استفاده سرشار و تعلّم جدّى در ازمنهء طولانى نتوانسته بود آن را از مالك به دست آورد ؛ و لذا سرگشته و گمگشته بدنبال مطلوبى كه بتواند روزنهاى از آنچه كه مراد او و مطلوب او را دست دهد به دامان ولاى ائمّه هدى و زعماى واقعى و حقيقى دين پيامبر چنگ زد و از آنحضرت استمداد نمود .
اعتقاد عنوان بصرى به امامت و خلافت أئمّه هدى عليهم السّلام به اين شكل و به اين كيفيّت كه الآن در بين جوامع و ملل مسلمين رائج و متعارف است نبوده است .
امروزه در بين مسلمين مذاهب مختلفهاى موجودند كه چهار مذهب از آنان :
حنفى ، مالكى ، حنبلى و شافعى مىباشند ؛ و در مقابل آنان مذهب شيعه مىباشد كه خود نيز به فرقههاى گوناگون : زيديّه ، كيسانيّه ، و اسماعيليه و واقفيّه و غيره ، و مذهب حقّه شيعه اثنى عشريّه تقسيم شده است .
در زمان سابق افراد مسلمين در اعتقادات و مذاهب مختلفى كه داشتند به مُحبّ و معاند اهل بيت عليهم السّلام تقسيم شده و شناخته مىشدند ؛ گرچه مسأله
اسرار ملكوت (مقدمه شرح حديث عنوان بصرى از امام صادق ع) (فارسى) — صفحة 186
مساهمون: السيد محمد محسن الطهراني
ص١٨٦