مِنْهُ ؛ وَ إِلَّا فَلَا .
[ 1 ]
« مسعده بن صدقه مىگويد : شنيدم از امام صادق عليه السّلام كه در جواب كسى كه سؤال كرد از آن حضرت آيا امر به معروف و نهى از منكر واجب است بر جميع افراد امّت ؟ فرمودند : خير ، بر همه واجب نيست . سپس به آن حضرت گفته شد : به چه جهت ؟ فرمود : به تحقيق كه امر به معروف و نهى از منكر واجب است بر فردى كه داراى قوّت و نفوذ كلمه است و افراد از او اطاعت مىكنند و به حقيقت امر به معروف و نهى از منكر و حدود و ثغور آن عالم و واقف مىباشد ؛ نه بر فرد ضعيفى كه راه به جائى نبرده است و از ادراك صحيح و فهم واقعى محتواى اين دو اصل ناتوان مىباشد ؛ و چه بسا بخواهد حقّى را بيان و اظهار كند ولى با باطلى مزج و خلط مىنمايد . و دليل بر اين مطلب كتاب خداى عزّوجلّ است كه مىفرمايد : ( از ميان شما مؤمنان بايد گروهى بپاخيزند و مردم را به امر خير و كار نيك دعوت نمايند و از رفتار زشت و ناروا برحذر دارند ) .
اين آيه دلالت دارد كه مقصود گروهى خاصّ مىباشند نه جميع افراد امّت ؛ همچنانكه در جاى ديگر خدا مىفرمايد : ( و از ميان قوم موسى گروهى باشند كه مردم را به حقّ دعوت مىنمايند و اساس امور خود را بر عدل پايهگذارى مىكنند ) ، و نفرمود : بر جميع امّت موسى واجب است ، و نفرمود : بر هر قوم و گروهى واجب است ؛ درحاليكه در زمان حضرت موسى گروهها و امّتهاى زيادى بودند ، و امّت به يك فرد و بيشتر اطلاق مىشود ، چنانچه خداى متعال دربارهء حضرت ابراهيم عليه السّلام مىفرمايد : ( بدرستيكه ابراهيم امّتى بود مطيع پروردگار ) ، يعنى منقاد پروردگار از هر حيث و هر جهت . بنابراين در اين زمان كه زمان سكوت و آرامش است چنانچه شخصى واجد شرائط سابق الذّكر نباشد ، يعنى فاقد قدرت و افرادى
هامش
[ 1 ] - الكافى ، كتاب الجهاد ، باب الأمر بالمعروف و النهى عن المنكر ، حديث 16 ، ج 5 ، ص 59 .