عمل به امر به معروف و نهى از منكر مبتنى بر شناخت دقيق اين دو اصل است
البته پر واضح است كه فريضهء امر به معروف و نهى از منكر مبتنى بر شناخت صحيح و دقيق از دو پديدهء معروف و منكر است . و چه بسا بسيارى از افراد در اصل مسأله شناخت و يا در نحوهء برخورد با اين دو مطلب داراى نقاط ضعف و نقائصى هستند ؛ زيرا مسأله امر به معروف و نهى از منكر هم در زمينهء شناخت و معرفت معروف و منكر ، و هم در زمينهء اجراى اين دو اصل داراى مراتب متفاوت و به عبارتى ديگر از مقولهء تشكيك است . تشكيك در مفاهيم معروف و منكر و تشكيك در مراحل وجودى جريان اين دو اصل .
طبيعى است كه فهم افراد و وسعت اطّلاعات آنها و اختلاف مراتب نفس در قبال مسأله امر به معروف و نهى از منكر متفاوت است . اگر چه ادراك مفاهيم بديهى و سادهء اين دو مقوله براى افراد عادى ميسّر است ، ولى قطعاً راه وصول به مراتب عاليه معروف و دقائق و ظرائف منكر به روى هر كسى گشوده نيست .
و لهذا همچنانكه جميع آحاد جامعه بايد خود را در برخورد با اين دو مسأله حياتى و زيربنائى تشكّل جامعه و مدنيّت بر اساس اصول محرزهء شريعت و مبانى متقنهء مكتب توحيد متعهّد و مسؤول بدانند ، همينطور دخالت در مسائل غامضهء معروف و منكر و نحوهء اجراى اين دو اصل را نيز بايد منحصر در نفوس بى آلايش و منزّه از هواهاى نفسانى و قلوب مبرّاى از دغدغههاى عالم كثرات و توغّل در حيطه جولان نفس امّاره توسّط علماى راستين شرع مبين و دانشمندان ربّانى و الهى كه عارف به مبانى و تعاليم واقعى اسلام هستند بدانند . و لذا بايد گفت كه هر كس لازم است قدر و قيمت و ارزش وجودى خويش را بداند و در حيطهء فهم و ادراك و سعهء وجودى علمى و اخلاقى خود قدم بردارد نه بيشتر .
هامش
[ 1 ]
[ 1 ] - مفاد و معناى يك كلمه از صد كلمه از سخنان حضرت أميرالمؤمنين عليه السّلام در كتاب « شرح ابن ميثم بحرانى على المئة كلمة لأميرالمؤمنين علىّ بن أبىطالب عليه السّلام » تعليق و تصحيح محدّث ارموى ، ص 59 ، الكلمة الخامسة ، قوله عليه السّلام : رَحِمَ اللَهُ امْرِأً عَرَفَ قَدْرَهُ وَ لَمْ يَتَعَدَّ طَوْرَهُ . « رحمت پروردگار بر كسى كه اندازه خود را بداند و از حدود خويش تجاوز ننمايد . »