صرف آن در مواضع تعيين شده از جانب خداوند است . »
مراتب امر به معروف و نهى از منكر در كلام امير مؤمنان عليه السّلام
ابن جرير طبرى در تاريخ خود از عبدالرّحمن بن أبى ليلى فقيه نقل مىكند كه شنيدم از علىّ عليه السّلام در روزى كه با لشكر معاويه در صفّين روبرو شديم :
أَيُّهَا الْمُؤْمِنُونَ ! إنَّهُ مَنْ رَأَى عُدْوَانًا يُعْمَلُ بِهِ وَ مُنْكَرًا يُدْعَى إلَيْهِ فَأَنْكَرَهُ بِقَلْبِهِ فَقَدْ سَلِمَ وَ بَرِئَ ؛ وَ مَنْ أَنْكَرَ بِلِسَانِهِ فَقَدْ أُجِرَ وَ هُوَ أَفْضَلُ مِنْ صَاحِبِهِ ؛ وَ مَنْ أَنْكَرَهُ بِالسَّيْفِ لِتَكُونَ كَلِمَةُ اللَهِ الْعُلْيَا وَ كَلِمَةُ الظَّالِمِينَ السُّفْلَى فَذَلِكَ الَّذِى أَصَابَ سَبِيلَ الْهُدَى وَ قَامَ عَلَى الطَّرِيقِ وَ نَوَّرَ فِى قَلْبِهِ الْيَقِينَ .
[ 1 ]
« اى گروه مؤمنان ! كسى كه ببيند كه تجاوز به حقوق افراد در جامعه متداول و متعارف گشته است و به انجام كارهاى زشت و ناپسند ترغيب و تشويق مىشود ، آنگاه خود را از مقابل اين امور بركنارى نهاده و صرفاً به قلب خويش از اينان برائت بجويد ، پس بتحقيق خود را از گيرودار كشمكشها و حرف و نقلها و چه بسا ايرادات و مذمّتها رهانيده و راه خود را بسلامت مىپيمايد . و كسى كه با زبان خويش به مقابله با اين اعمال زشت بپردازد ، نزد خداوند مأجور و مُثاب خواهد بود و طبيعتاً از آن شخص اوّل افضل و ارجح است . و امّا كسى كه نه تنها با قلب و زبان كار اينان را مورد نكوهش و سرزنش قرار مىدهد ، بلكه با اقدام عملى و قيام با شمشير به نبرد با اهريمنان كفر و فساد و دشمنان خدا بپردازد تا اينكه راه الهى و صعود به مراتب عزّت و شرافت و استكمال نفوس هموار گردد و مسير انحراف و انحطاط به عالم بهيميّت و شهوانيّت و كثرات مسدود شود و نفوذ كلمهء ستمكاران از بين برود ، پس اين شخص همانا كه به راه راست هدايت يافته و سعادت ابدى را براى خود به ارمغان آورده است ؛ اين افراد بر طريق مستقيم ثابت ، و نور يقين در قلوبشان همواره تابناك و روشنگر خواهد بود . »
هامش
[ 1 ] - تاريخ طبرى ، سنهء 83 ، ج 7 ، ص 298 .