خمّ نصب به خلافت فرمود و دربارهء او گفت : مَن كُنتُ مَولاهُ و أولَى بِهِ مِن نَفسِهِ فَعَلِىٌّ أولَى بِهِ مِن نَفسِهِ ! [ 1 ] و در غزوهء تبوك فرمود : أنتَ مِنِّى بِمَنزِلَة هارُونَ مِن مُوسَى إلّا أنَّهُ لا نَبِىَّ بَعدِى ! [ 2 ] چون مطلب بدينجا رسيد ، معاويه امر كرد تا منادى در مدينه ندا كند كه : هر كس در فضايل على سخن گويد و زبان به مدح او بگشايد و از آن حضرت برائت نجويد خونش هدر و مالش مباح است !
جوابهاى زيباى ابن عبّاس به معاويه كه وى را از تفسير قرآن نهى كرد
معاويه به جماعتى از قريش در مدينه عبور كرد كه از آن جمله عبدالله بن عبّاس بود ؛ همه براى او برخاستند جز ابن عبّاس . اين معنى بر معاويه گران آمد ، تا آنكه گفت : من به تمام شهرها نوشتهام كه زبان از فضايل على ببندند ، تو نيز زبان خود را نگه دار !
گفت : اى معاويه ما را از قرآن نهى مىكنى ؟ گفت : نهى نمىكنم . ابن عبّاس گفت : از معنى و تأويل قرآن منع مىكنى ؟ گفت : بلى قرآن را قرائت كن لكن براى مردم آن را معنى مكن ! ابن عبّاس گفت : آيا خواندن قرآن واجبتر است يا عمل كردن به آن ؟ معاويه گفت : عمل كردن . ابن عبّاس گفت : اگر كسى معنى قرآن را نداند چگونه عمل كند ؟ ! معاويه گفت : سؤال كن معنى آن را از كسى كه معنى مىكند به غير از آنچه تو و اهل بيت تو آن را معنى مىكنيد . ابن عبّاس گفت : اى معاويه قرآن
هامش
1 - [ هر كسى كه من مولاى او هستم و هر كسى كه من به نفس او ولايتم از خودش قوىتر است پس ولايت علىّ به او قوىتر است از ولايت او به خود او . ]
2 - [ نسبت و منزلهء تو با من مانند نسبت و منزلهء هارون است به حضرت موسى با اين تفاوت كه بعد از من پيغمبرى نخواهد آمد . ]