روزهاى كه بر شما مؤمنين واجب شده است در روزهاى قليلى است كه به شمارش درمىآيد ؛ چون معدود ة به معنى كم استعمال مىشود ، مانند قوله تعالى : وَ شَرَوْهُ بِثَمَنٍ بَخْسٍ دَراهِمَ مَعْدُودَة وَ كانُوا فيهِ مِنَ الزَّاهِدين [ 1 ] يا آنكه روزهاى روزه محصور و مضبوط است و به عدد معلومى معيّن گرديده است . پس هر كس از شما مريض باشد ، بطورى كه روزه براى او ضرر داشته باشد ، يا آنكه روزه براى او متعسّر باشد ( به دليل آنكه بعد از اين فرمايد وَ لا يُريدُ بِكُمُ الْعُسْر [ 2 ] بر او واجبست كه روزهء خود را بخورد و به تعداد ايّامى كه افطار نموده است از روزهاى ديگر قضا بجاى آورد .
اين آيه دلالت دارد بر وجوب افطار نسبت به مريض و مسافر ؛ و در روايات بسيارى از ائمّه عليهم السّلام روايت شده است كه :
الصّائِمُ فى السَّفَرِ فى شَهرِ رَمَضانَ كَالمُفطِرِ [ فِيهِ ] فى الحَضَرِ . [ 3 ]
و نظير اين را عبدالرحمن بن عَوْف از حضرت رسول الله صلّى الله عليه و آله و سلّم روايت كرده كه :
قال رسول الله صلّى الله عليه وآله وسلّم : الصَّائِمُ فِى السَّفَرِ كَالمُفْطِرِ فِى الحَضَرِ
الصّائِمُ فى السَّفَرِ كَالمُفطِرِ فى الحَضَرِ . [ 4 ]
و عيّاشى مرفوعاً از محمّد بن مسلم عن حضرت صادق عليه السّلام
هامش
[ 1 ] سوره يوسف ( 12 ) آيه 20 : [ يعنى برادران يوسف ، يوسف را به بهايى اندك و درهمى ناچيز فروختند و در او زهد و بىرغبتى نمودند . ]
[ 2 ] سوره البقرة ( 2 ) قسمتى از آيه 185 : [ و هيچگاه براى شما سختى و عسرت و در مضيقه افتادن را نخواسته است . ]
[ 3 ] تفسير مجمع البيان ، ج 2 ، ص 10 ؛ تفسير الصافى ، ج 1 ، ص 219 : [ كسى كه در سفر روزه بگيرد مانند كسى است كه در وطن در ماه رمضان افطار نمايد . مترجم ]
[ 4 ] تفسير مجمع البيان ، ج 2 ، ص 10 .