و دين و روش خود را منحصراً در راه اوامر و وصول خدا قرار دهيد !
هر كسى به مأوى و اصل خود رجوع مىكند
لكن مردم دو دستهاند : يك دسته كه هدايت خدا به آنها رسيده و در راه افتادهاند و رو به منزل سعادت مىروند ، و دستهء ديگر گمراهى بر آنها مُهر زده شده و ابداً از هدايت بهرهاى ندارند . و خداوند فطرت اين دو گروه را مختلف ايجاد فرموده ، بعضى را از سجّين آفريده و هواى نفس و شهوت را بسيار با روح آنها آميخته است ، و گروهى را از علّيّين آفريده و هواى نفس را اندك در آنها آورده ، روح آنها صافى و لطيف و نفس آنها طاهر و پاك است . و بازگشت اين دو دسته به همان منزل و مقامى است كه از آنجا نزول كردهاند ؛ هر كس به مأواى خود برمىگردد و به اصل خود بازگشت مىكند .
اين دو دسته با هم تفاوت بسيار دارند ، آنها از شيطان تبعيّت مىكنند و اينان از رحمان . باد غرور و خود پرستى از مغزهاى آنان خارج نمىشود ، و روح انقياد و تسليم و ديدهء حق بينى و ضمير پاك و دل تابناك اينان هميشه جاويد است . كسى كه روحش در عالم تفرقه و اضطراب و در كشاكش عالم طبيعت سرگردان است و ديدهاش به خدا باز نشده و مشرك است او نمىتواند تعمير مساجد خدا بنمايد ، نه مسجد ظاهرى و نه مسجد باطنى ، نه آبادانى صورى او مؤثّر است و نه اعمال نيكوى او بر حسب عقيدهء خود در اصلاح دل و قلب مؤثّر است ؛ ما كانَ لِلْمُشْرِكينَ أَنْ يَعْمُرُوا مَساجِدَ اللَّهِ شاهِدينَ عَلى أَنْفُسِهِمْ بِالْكُفْرِ أُولئِكَ حَبِطَتْ أَعْمالُهُمْ وَ فِى النَّارِ هُمْ خالِدُونَ ، إِنَّما يَعْمُرُ مَساجِدَ اللَّهِ مَنْ آمَنَ بِاللَّهِ وَ الْيَوْمِ الْآخِرِ وَ أَقامَ الصَّلاة وَ آتَى الزَّكاة وَ لَمْ يَخْشَ إِلَّا اللَّهَ فَعَسى أُولئِكَ أَنْ يَكُونُوا مِنَ الْمُهْتَدين . [ 1 ] اصولًا اثرات واقعيّهء مترتّبه بر مسجد جز به دست مؤمنين به خدا و
هامش
[ 1 ] سورهء التّوبة ( 9 ) آيه 17 و 18 : [ مشركان را نرسد كه مساجد خدا را تعمير كنند در صورتى كه بر كفر خود گواهند . اينانند كه اعمالشان نابود خواهد شد و در آتش دوزخ جاويد معذّب خواهند بود . كسانى كه عمارت مسجد مىنمايند آنهائى هستند كه ايمان به خدا و روز بازپسين داشته ، و اقامهء نماز كنند و ايتاء زكات بنمايند ، و در دل خود از هيچ موجودى غير از ذات مقدّس خدا خشيت نداشته باشند ؛ البتّه اميد است كه اين جماعت از راه يافتگان باشند . ]