همهء صلوات خمس محافظت كنند ؛ مانند آنكه ليلة القدر را معين نكرد تا مردم در همهء شبها براى عبادت برخيزند ) لكن روايات از حضرت أبىجعفر و أبىعبدالله عليهما السّلام او را به نماز ظهر معيّن فرمودهاند ؛ [ 1 ] و قنوت به معنى دعاست . يعنى برخيزيد و نزد پروردگار خود برويد و در مقابل او بايستيد و دعا كنيد و بخواهيد آنچه را كه مىخواهيد .
در روايتست كه : إنّ صَلواتِنا ذِكرٌ و دُعاءٌ و قُرآنٌ . بنابراين در آيهء مباركه ، قنوت به معنى قنوت اصطلاحى و آن رفع يدين و دعا عقيب الركعة الثانية قبل الركوع نيست ، بلكه مراد آنست كه : اصلًا نماز حقيقى غير از توجّه بنده به خدا و خواستن حوائج و مناجات با او نيست . و لذا دعا و قرآن و ذكر اختصاصى به مواقع معيّن در نماز ندارد ؛ هر جا كه انسان بخواهد ( غير از مواضعى كه در فقه تصريح شده است ) مىتواند در نماز خود ذكر بگويد و قرآن بخواند و دعا كند .
نهى قرآن و اخبار از بىتوجه نماز خواندن
و لذا از كسانى كه از نماز إعراض كنند و يا او را سبك بشمارند ، و در نماز به دعا و ذكر مشغول نشوند ، و با توجّه دل با خدا راز نگويند در قرآن مجيد و أخبار اهل بيت سلام الله عليهم أجمعين شديداً نهى شده است : فَوَيْلٌ لِلْمُصَلِّينَ ، الَّذينَ هُمْ عَنْ صَلاتِهِمْ ساهُونَ ، الَّذينَ هُمْ يُراؤُنَ ، وَ يَمْنَعُونَ الْماعُون . [ 2 ]
گرچه در معنى « سهو » در اين كريمهء شريفه نيز تفاسيرْ مختلف و مصاديق آن را مختلف بيان كردهاند لكن اطلاق آيه بالأخصّ با تفسير آن به الَّذينَ هُمْ يُراؤُنَ ، وَ يَمْنَعُونَ الْماعُون مىرساند : افرادى را كه براى خدا نماز نمىخوانند و از
هامش
[ 2 ] سوره الماعون ( 107 ) آيات [ 4 ] الى 7 : [ پس واى بر آن نماز گزاران . كه دل از ياد خدا غافل دارند . همانان كه ( اگر طاعتى كنند به ) ريا و خود نمايى كنند . و زكات و احسان را ( از فقيران ) منع كنند . ]
[ 1 ] - مجمع البيان ، ج 2 ، ص 127 .