كه : بدون توجّه و حضور قلب نماز ابداً مقبول نيست ، بدليل آنكه اوّلًا خدا مىفرمايد : وَ أَقِمِ الصَّلاة لِذِكْرى ، [ 1 ] و ثانياً مىفرمايد : وَ لا تَكُنْ مِنَ الْغافِلين ، [ 2 ] و ثالثاً مىفرمايد : لا تَقْرَبُوا الصَّلاة وَ أَنْتُمْ سُكارى حَتَّى تَعْلَمُوا ما تَقُولُون [ 3 ]
در آيهء اوّل تعليل مىكند وجوب اقامهء نماز را به ذكر خدا ؛ بنابراين اگر علّت حكم كه آن ياد و توجّه به خداست در نماز نباشد نماز بىفائده است . و امّا در آيهء دوّم صريحاً نهى از غفلت مىكند . و امّا در آيهء سوّم بعضى تفسير كردهاند كه مقصود از سُكارى ، سُكارى مِن كِثرَة الهَمّ ، و قِيلَ : مِن حُبِّ الدُّنيَا [ مىباشد ] ؛ فرض كن همان ظاهرش مراد باشد كه سكارى از خوردن مسكرات ، و لكن چون در آيهء شريفه علّتش بيان شده كه مىفرمايد : حَتَّى تَعْلَمُوا ما تَقُولُون ، معلوم مىشود كه كسى كه در اين علّت شريك است گرچه به حبّ دنيا يا كثرت هموم باشد نبايد در نماز داخل شود مگر آنكه اين موانعِ توجّه تامّ را از خود دور كند ؛ انتهى . [ 4 ]
عن عَائِشَة قالَت : كانَ رَسولُ اللهِ صلّى الله عليه و آله و سلّم يُحَدِّثُنا و نُحَدِّثُهُ ، فَإذا حَضَرَتِ الصَّلاة فَكَأنَّهُ لَم يَعرِفنا و لَم نَعرِفهُ اشْتِغالًا بِعَظَمَة اللهِ . [ 5 ]
هامش
[ 1 ] سوره طه ( 20 ) آيه 14 : [ و نماز را مخصوصاً براى ياد من بپادار . ]
[ 2 ] سوره الأعراف ( 7 ) آيه 205 : [ و مباش از كسانى كه ( از ياد خداى تعالى ) غفلت داشته و آگاه نيستند . ]
[ 3 ] سوره النّسآء ( 4 ) آيه 43 : [ اى اهل ايمان هنگامى كه ( از خمر و مى ) مست باشيد نزديك نماز نرويد ( نماز نخوانيد ) تا آنكه بدانيد چه مىگوييد . ]
[ 4 ] على ما نقله عنه القاسانى فى المحجّة البيضاء ، ج 1 ، ص 349 .
[ 5 ] - المحجّة البيضاء ، ج 1 ، ص 350 ؛ و فى التعليقة أنسبها الى الراوندى رحمه الله فى لبّ اللباب كما فى مستدرك الوسائل ، ج 1 ، ص 266 : [ از عايشه نقل شده است : چه بسا اتّفاق مىافتاد كه با رسول خدا صلّى الله عليه و آله و سلّم مشغول صحبت مىشديم و از مطالب مختلف سخن به ميان مىآورديم تا هنگامى كه وقت نماز مىشد يك مرتبه حال او چنان تغيير مىكرد گويا اصلًا ما را نمىشناسد و ما نيز او را تا به حال نديدهايم بواسطهء اشتغال به عظمت پروردگار و نزديكى وقت ملاقات با او . مترجم ]