فَالخَيرُ : الصِّحَّةُ وَ الغِنى ، وَ الشَرُّ : المَرَضُ وَ الفَقرُ ، ابتِلاءً وَ اختِبارا . « 1 »
يعنى در اين سخن خداوند ، خير ، همان تندرستى و بىنيازى ، و شر نيز همان بيمارى و فقر است كه آزمون و امتحان هستند .
1 / 1 پاكسازى جان : در مورد خطاكاران ، نقش تربيتى بيمارى در پارهكردن پردههاى غفلت ، بيدار كردن آنها و تزكيه جانشان از ناپاكىها و آلودگىها تجلّى مىيابد ، چونان كه اميرمؤمنان فرموده است :
إذَا ابتَلَى اللّهُ عَبدا أسقَطَ عَنهُ مِنَ الذُّنوبِ بِقَدرِ عِلَّتِهِ . « 2 »
چون خداوند ، بندهاى را مبتلا به بيمارى كند ، به اندازه بيمارىاش از گناهان او فرو مىكاهد .
1 / 2 : تكامل انسان : امّا بيمارى نيكوكاران و پرهيزگاران ، مرتبه آنان در پيشگاه خداوند را بالاتر مىبرد و به تكاملشان مىانجامد ، چنان كه از پيامبر خدا نقل شده است كه فرمود :
إنَّ الرَّجُلَ لَيَكونُ لَهُ الدَّرَجَةُ عِندَ اللّهِ ، لا يَبلُغُها بِعَمَلِهِ حَتّى يُبتَلى بِبَلاءٍ فى جِسمِهِ ، فَيَبلُغُها بِذلِكَ . « 3 »
مرد ، گاه داراى مرتبهاى در پيشگاه خداوند است ، كه به عمل خويش بدان نمىرسد تا آن هنگام كه به ابتلايى در جسم خود آزموده شود و بدين واسطه به آن مرتبت برسد .
با توجّه به آثار تربيتى بيمارى در زندگى انسان ، اين كه شخص در همه عمر سالم بماند و هيچگاه بيمار نشود ، از ديدگاه احاديث رسيده از پيشوايان ، پديدهاى نكوهيده است . پيامبر خدا در اين باره مىفرمايد :
هامش
( 1 ) الدعوات : ص 168 ح 469 .
( 2 ) ر . ك : دانشنامه احاديث پزشكى : ج 1 ص 147 ح 176 .
( 3 ) ر . ك : حكمتنامه پيامبر اعظم صلى اللّه عليه و آله : ج 7 ص 10 ح 4810 .