اگر خدا را يارى كنيد ، خدا يارىتان مىكند و گامهايتان را استوار مىسازد " .
نيز با شروع تلاش به وسيله بنده است كه خدا به هدايت ، پاداش مىدهد . خداوند مىفرمايد :
"
وَ الَّذِينَ جاهَدُوا فِينا لَنَهْدِيَنَّهُمْ سُبُلَنا
. « 1 »
و آنان كه در راه ما جهاد كنند ، همانا ما راههاى خود را به آنان نشان مىدهيم " .
و مىفرمايد :
"
إِنَّ اللَّهَ لا يُغَيِّرُ ما بِقَوْمٍ حَتَّى يُغَيِّرُوا ما بِأَنْفُسِهِمْ
. « 2 »
همانا خداوند ، سرنوشت قومى را تغيير نمىدهد ، تا وضع خودشان را تغيير دهند " .
البتّه اين تغيير ، با شكستن شهوات ، انجامپذير است ؛ چون شهوتها ، چراگاههاى شياطيناند و تا وقتى سرسبز باشند ، رفت و آمد آنها بُريده نمىشود و تا آنان در رفت و آمدند ، جلالت خداوند بر بنده آشكار نمىشود و بنده از ديدار خدا محروم مىمانَد . پيامبر خدا مىفرمايد :
لَولا أنَّ الشَّياطينَ يَحومونَ عَلى قُلوبِ بَنى آدَمَ ، لَنَظَروا إلى مَلَكوتِ السَّماءِ .
اگر نبود اين كه شياطين ، پيرامون دلهاى آدمىزادگان مىچرخند ، آدميان به ملكوت آسمان مىنگريستند .
از اين رو ، روزه درِ عبادت و سپر ايمنى گشته است . « 3 »
ابن اثير نيز در اين باره مىگويد :
مردم ، در تأويل اين حديث و اين كه : " چرا خداوند ، روزه و پاداش آن را مخصوص خود ساخته است ، هر چند همه عبادتها و پاداش آنها ، از سوى خدا و بر عهده او
هامش
( 1 ) عنكبوت : آيه 69 .
( 2 ) رعد : آيه 11 .
( 3 ) المحجّة البيضاء : ج 2 ص 125 ، إحياء علوم الدين : ج 1 ص 346 .