شيوه تدبّر در قرآن
پيش از بيان اين شيوه بايد دو نكته را يادآور شويم :
اوّل - اين شيوه خلاصه مسائلى است كه در صفحات پيش به تفصيل بيان داشتيم و تنها از آن جهت به خلاصه آن مىپردازيم تا در ذهنها باقى بماند و فراموش نگردد .
دوم - همانطور كه قرآن دو بعد تزكيه و تعليم را در بردارد شيوه تدبّر نيز چنين است ، ولى ما آن دو را با يكديگر ادغام مىكنيم تا بدين ترتيب برنامهاى كامل تدارك ديده باشيم كه شرح آن چنين است :
1 - هدف از تدبّر ، شكل دادن به شخصيّت خواننده و رسيدن به اهداف مشروع و شناخت حقّ و يافتن نيروى كافى براى اجراى آن مىباشد .
2 - تدبّر يعنى تفكّر منطقى در معناى حقيقى آيه در حالى كه تفسير به رأى يا جعل معنا براى آيه از اين تفكّر بىنياز است و از سوى ديگر تدبّر واجب و تفسير به رأى حرام است .
3 - به محور تدبّر كند كه پيرامون قوانين علمى است كه آيات قرآن ، آن را در بردارد و نيز جستجوى شيوههاى تربيتى كه در آيات آمده است و در يك سخن شناخت ظاهر تربيت و باطن علم از قرآن .
4 - محور تدبّر در حقايقى منحصر است كه انديشه متدبّر به آن راه مىيابد ( كه اين محكم ناميده مىشود ) ، امّا آنچه را كه متدبّر از درك