كه مىفرمايد :
خَشيَةُ اللّهِ عز و جل رَأسُ كُلِّ حِكمَةٍ . « 1 »
بيم از خدا ، اساس هر حكمتى است .
حكمت حقيقى ، جاذبهاى است عقلانى و ضدّ كششهاى نفسانى « 2 » كه هر اندازه در جانْ قوّت يابد ، به همان اندازه ، تمايلات نفسانى در انسانْ ضعيف مىشوند ، « 3 » تا آن جا كه كاملًا از بين مىروند « 4 » و در آن حال ، عقل به طور كامل ، زنده مىگردد و زمام انسان را به دست مىگيرد و از آن پس ، زمينهاى براى انجام دادن كارهاى ناشايست در وجود او باقى نمىمانَد . « 5 » در نتيجه ، حكمت با عصمت « 6 » همراه مىگردد و در نهايت ، همه ويژگىهاى حكيم و عالم حقيقى براى آدمى حاصل مىگردد و در بالاترين مراتب علم و حكمت ، به والاترين درجات خودشناسى و خداشناسى مىرسد . « 7 »
در اين مرتبت و الا ، دل آدمى از هر چه فانى است ، گسسته مىگردد و به عالم بقا مىپيوندد ، چنان كه سَرورِ حكما و اميرِ عرفا در تفسير حكمت مىفرمايد :
أوَّلُ الحِكمَةِ تَركُ اللَّذّاتِ ، و آخِرُها مَقتُ الفانِياتِ . « 8 »
هامش
( 1 ) ر . ك : دانشنامه عقايد اسلامى : معرفتشناسى / ح 1622 .
( 2 ) ر . ك : دانشنامه عقايد اسلامى : معرفتشناسى / ح 1552 .
( 3 ) ر . ك : دانشنامه عقايد اسلامى : معرفتشناسى / بخش پنجم : حكمت / فصل سوم : آثار حكمت / كاهش شهوت .
( 4 ) ر . ك : دانشنامه عقايد اسلامى : معرفتشناسى / بخش چهارم : دانش / پژوهشى درباره معناى " دانش " .
( 5 ) ر . ك : دانشنامه عقايد اسلامى : معرفتشناسى / ح 1603 .
( 6 ) ر . ك : دانشنامه عقايد اسلامى : معرفتشناسى / بخش پنجم : حكمت / فصل سوم : آثار حكمت / عصمت .
( 7 ) ر . ك : دانشنامه عقايد اسلامى : معرفتشناسى / بخش پنجم : حكمت / فصل سوم : آثار حكمت / خودشناسى .
( 8 ) ر . ك : دانشنامه عقايد اسلامى : معرفتشناسى / ح 1557 .