گرفتن اين آداب و احكام ، بتوانند به نور دانش دست يابند ، إن شاء اللّه !
حكمت ، در قرآن و حديث
واژه " حكمت " ، بيست بار در قرآن كريم آمده است و خداوند متعال ، در اين كتاب آسمانى ، 91 بار ، خود را با صفت " حكيم " ستوده است . « 1 »
تأمّل در موارد كاربرد اين واژه در متون اسلامى ، نشان مىدهد كه حكمت از نگاه قرآن و حديث ، عبارت است از : مقدّماتِ محكم و استوار علمى ، عملى و روانى براى نيل به مقصد والاى انسانيت ، و آنچه احاديث اسلامى در تفسير حكمت آوردهاند ، در واقع ، مصداقى از مصاديق اين تعريف كلّى است .
اقسام حكمت
بر پايه آنچه در تعريف كلّى حكمت ذكر كرديم ، حكمت از نگاه قرآن و حديث ، به سه نوع تقسيم مىشود : حكمت علمى ، حكمت عملى و حكمت حقيقى . « 2 »
گفتنى است كه اين تقسيمبندى و نامگذارى ، بر اساس تأمّل در كاربردهاى واژه " حكمت " در قرآن و احاديث اسلامى است . « 3 »
حكمتِ علمى ، عملى و حقيقى ، هر يك به منزله پلّههاى نردبان استوارى هستند كه انسان با بهرهگيرى از آنها به قلّه كمال انسانيت ، صعود مىكند . جالب توجّه است كه بدانيم پلّه اوّل اين نردبان ( يعنى حكمت علمى ) را فرستادگان خداوند متعال ،
هامش
( 1 ) صفت " حكيم " در قرآن ، 36 بار همراه با صفت " عليم " ، 47 بار با صفت " عزيز " ، چهار بار با صفت " خبير " و يك بار همراه هر يك از صفات " توّاب " ، " حميد " ، " علىّ " و " واسع " ، آمده است .
( 2 ) ر . ك : دانشنامه عقايد اسلامى : معرفتشناسى / ج 2 ، كه احاديث شماره 1553 ، 1560 و 1562 به حكمت علمى ، احاديث شماره 1558 و 1559 به حكمت علمى و عملى ، و احاديث شماره 1552 ، 1555 1557 به حكمت حقيقى اشاره دارند .
( 3 ) براى آشنايى با ساير تقسيمبندىهاى اين واژه ، ر . ك : فرهنگ معارف اسلامى : ج 2 ص 755 .