4 . همراهى علم با ترس از خدا
از نظر قرآن كريم ، دانش همراه با خشيت از خداوند متعال است . اين كتاب آسمانى با صراحت و با قاطعيت اعلام كرده است كه :
" إِنَّما يَخْشَى اللَّهَ مِنْ عِبادِهِ الْعُلَماءُ .
« 1 »
از بندگان خدا ، تنها داناياناند كه از او مىترسند " .
نكته قابل تأمّل ، اين است كه اثبات ملازم بودن دانش با خشيت خدا در قرآن ، در ادامه سخن درباره چند رشته از دانشهاى طبيعى است . خداوند در قرآن چنين مىفرمايد :
" أَ لَمْ تَرَ أَنَّ اللَّهَ أَنْزَلَ مِنَ السَّماءِ ماءً فَأَخْرَجْنا بِهِ ثَمَراتٍ مُخْتَلِفاً أَلْوانُها وَ مِنَ الْجِبالِ جُدَدٌ بِيضٌ وَ حُمْرٌ مُخْتَلِفٌ أَلْوانُها وَ غَرابِيبُ سُودٌ * وَ مِنَ النَّاسِ وَ الدَّوَابِّ وَ الْأَنْعامِ مُخْتَلِفٌ أَلْوانُهُ كَذلِكَ إِنَّما يَخْشَى اللَّهَ مِنْ عِبادِهِ الْعُلَماءُ إِنَّ اللَّهَ عَزِيزٌ غَفُورٌ .
« 2 »
آيا نديدهاى كه خدا از آسمان ، آبى فرود آورد و به وسيله آن ، ميوههايى كه رنگهاى آنها گوناگون است ، بيرون آورديم ؟ و از برخى كوهها ، راهها و رگههاى سپيد و گلگون به رنگهاى مختلف و سياه پررنگ آفريديم ، و از مردمان و جانوران و دامها كه رنگهايشان همان گونه مختلف است ، پديد آورديم . از ميان بندگان خدا ، تنها داناياناند كه از او مىترسند . آرى ! خدا ، پيروز آمرزنده است " .
بنا بر اين ، دانشهاى طبيعى نيز مىتوانند موجب خشيت در مقابل خدا شوند ، به شرط آن كه نور هدايتگر حقيقت دانش ، همراه آن گردد و دانشمند با نور دانش به طبيعت بنگرد و در پديدههاى اعجابانگيزش تأمّل نمايد .
هامش
( 1 ) فاطر : آيه 28 .
( 2 ) فاطر : آيه 27 28 .