1 . ريشه داشتن نور علم در فطرت انسان
احاديثى كه دانش را " سرشته در قلب " « 1 » مىدانند و يا آن را به " فطرى " و " اكتسابى " « 2 » تقسيم مىكنند و يا از آن به " نورى كه خداوند متعال به دل افاضه مىنمايد " تعبير مىكنند « 3 » و همچنين ، همه آيات و احاديثى كه خداشناسى را فطرى مىدانند ، « 4 » بدين ويژگى دانش ، اشاره دارند .
2 . يكى بودن جوهر علم
به عكس دانشهاى رسمى ( و به تعبير احاديث : دانشهاى سمعى ) كه رشتههاى مختلف دارند ، جوهر دانش ، يك حقيقت ، بيش نيست و شايد اين سخن كه " العِلمُ نُقطَةٌ كَثَّرَهَا الجاهِلونَ ؛ دانش ، نقطهاى بود . نادانان آن را زياد كردند " « 5 » ، اشاره به اين ويژگى باشد .
3 . تفكيكناپذيرى حقيقت علم از ايمان
اين ويژگى در آيات و احاديث فراوانى ، مورد توجّه قرار گرفته است و حاصل آن ، اين است كه انسان ، نمىتواند عالِم به مفهوم حقيقى آن باشد و مؤمن نباشد . بهگفته امام على عليه السلام :
الإيمانُ وَ العِلمُ أخَوانِ تَوأمانِ ، و رَفيقانِ لا يَفتَرِقانِ . « 6 »
ايمان و دانش ، برادران همزادند و دو رفيقاند كه از هم جدا نمىشوند .
هامش
( 1 ) ر . ك : دانشنامه عقايد اسلامى : معرفتشناسى / بخش چهارم : دانش / فصل يكم : حقيقت دانش .
( 2 ) ر . ك : دانشنامه عقايد اسلامى : معرفتشناسى / بخش چهارم : دانش / فصل يكم : حقيقت دانش .
( 3 ) ر . ك : دانشنامه عقايد اسلامى : معرفتشناسى / بخش چهارم : دانش / فصل يكم : حقيقت دانش .
( 4 ) ر . ك : مبانى خداشناسى ، محمّد محمّدى رىشهرى .
( 5 ) ر . ك : دانشنامه عقايد اسلامى : معرفتشناسى / ح 1289 .
( 6 ) ر . ك : دانشنامه عقايد اسلامى : معرفتشناسى / ح 1489 .