نزد قومى به سوى تو مىآيم كه آنان و چارپايانشان يكساناند " ، پيامبر صلى اللّه عليه و آله به او مىفرمايد :
يا سَعدُ ! ألا اخبِرُكَ بِأعجَبَ مِن ذلِكَ ؟ قَومٌ عَلِموا ما جَهِلَ هؤُلاءِ ثُمَّ جَهِلوا كَجَهلِهِم . « 1 »
اى سعد ! آيا تو را به شگفتتر از اين ، آگاه كنم ؟ قومى [ خواهند آمد ] كه آنچه را اينان نمىدانند ، مىدانند و سپس به مانند ايشان ، نادانى مىكنند ! اين سخن ، بيانگر سرنوشت دانش در جهان امروز است . جامعه متمدّن و داناى امروز ، حقيقتا از نادانى در سختى است و قربانى جهل خويش است . اينچنين است كه دانش ، بشر را به كره ماه مىرساند ؛ امّا نمىتواند كمترين نقشى در حركت انسان به سوى كمال مطلق و رشد و تكامل انسانيت او داشته باشد .
ويژگىهاى جوهر " علم "
ويژگىها و آثار و علائم جوهر دانش « 2 » در قرآن و احاديث اسلامى ، مشابه ويژگىها و آثار و علائم حقيقت حكمت « 3 » و جوهر عقل « 4 » است . اين تشابه ، كمك فراوانى به شناخت حقيقت دانش و عقل از نظر اسلام مىكند . در اين جا تنها به فهرست مهمترينِ اين ويژگىها اشاره مىكنيم :
هامش
( 1 ) ر . ك : دانشنامه عقايد اسلامى : معرفتشناسى / ح 3240 .
( 2 ) ر . ك : دانشنامه عقايد اسلامى : معرفتشناسى / بخش چهارم : دانش / فصل يكم : حقيقت دانش .
( 3 ) ر . ك : دانشنامه عقايد اسلامى : معرفتشناسى / بخش پنجم : حكمت / فصل يكم : معناى حكمت / پژوهشى درباره معناى " حكمت " و اقسام آن .
( 4 ) ر . ك : دانشنامه عقايد اسلامى : معرفتشناسى / بخش دوم : خرد / فصل يكم : شناخت خرد و فصل پنجم : نشانههاى خرد .