خوبىها در تو نيست ، به تو نسبت مىدهد ، و اگر ناراضى گردد ، ستايشِ او مىرود و آنچه از بدى در تو نيست ، به تو نسبت مىدهد . اين ، روش نادان است .
163 . پيامبر خدا صلى اللّه عليه و آله : دنيا ، سراى كسى است كه سرا ندارد و ثروتِ كسى است كه ثروت ندارد . آن كه خردمند نيست ، براى دنيا گردآورى مىكند ، و آن كه فهم ندارد ، در پىِ شهوتهاى دنيايى مىرود ، و آن كه عالِم نيست ، براى دنيا دشمنى مىكند ، و آن كه ژرفانديش نيست ، براى دنيا حسادت مىورزد ، و آن كه اهل يقين نيست ، براى دنيا تلاش مىكند .
164 . پيامبر خدا صلى اللّه عليه و آله : ويژگى نادان ، آن است كه بر كسى كه با او رفت و آمد دارد ، ستم مىكند . بر زيردستان ، تجاوز روا مىدارد و در برابر بالادستان ، گردنكشى مىكند . سخن او ، بدون انديشه است ؛ اگر سخن بگويد ، گناه مىكند و اگر خاموش باشد ، غفلت مىورزد . اگر فتنهاى ( بحرانى ) برايش پيش آيد ، به سويش مىشتابد و به وسيله آن هلاك مىشود و اگر فضيلتى را ببيند ، از آن ، رو مىگرداند و به آن كاهلى مىكند . از گناهان گذشتهاش هراس ندارد و در باقىمانده عمر ، از گناهان ، دست نمىكشد . در كار نيك ، سُستى مىكند و كاهلى مىنمايد و باكى ندارد كه آن را انجام ندهد و يا آن را تباه گرداند . اينها ده خصلت از خصلتهاى نادان است ؛ همو كه از نعمت خرد ، محروم است .
165 . پيامبر خدا صلى اللّه عليه و آله : شش خصلت است كه در نادان يافت مىشود : خشم بدون [ زمينه ] بدى ، سخن بيهوده ، بخشش در غير جايگاهش ، آشكار ساختن رازها ، اعتماد به هر كس ، و [ اين كه ] دوستش را از دشمنش باز نمىشناسد .
166 . پيامبر خدا صلى اللّه عليه و آله : نادان ، تنها بدىها را آشكار مىكند ، گرچه در ميان مردمان ، دورانديش و خوشمحضر باشد .
167 . پيامبر خدا صلى اللّه عليه و آله : براى فهم آدمى ، همين بس كه بندگىِ خدا كند ، و براى نادانى او ، همين بس كه شيفته رأى خود باشد .
حكمت نامهء پيامبر اعظم ص (فارسى) — صفحة 211
مساهمون: محمد الريشهري
ص٢١١