نموده از جهت اطمينان قلب سؤال مىنمايد در اين مقام نيز .
چون آن سرور دنيا و دين « فعل وهو فاعل » لفظ ماضى و اسم فاعل كه احتمال حال و استقبال دارد فرمودند ، و همهء عترت در آن وقت موجود نشده بودند ، حضرت اميرالمؤمنين عليه السلام سؤال نمودند به لفظ « ما فعل » به معنى ما فعل بالجميع ، يعنى : نسبت به جمعى از عترت كه موجود نشدهاند نكرده است ، پس منظور از « فعل وهو فاعل » آيا چه باشد ؟
بعد از آن حضرت رسول صلى الله عليه و آله فرمودند : فعله بكم ويفعله به من بعدكم ، كه تصريح به فعل ماضى نسبت به مخاطبين و موجودين فرمودند ، و عوض فاعل يفعل مضارع مؤكّد ب « من بعدكم » ايراد نمودند ، يعنى : به شما كرده است ، و به عترت آينده خواهد كرد .
و بعضى از سادة العلماء والمحقّقين - دام عزّ سيادته - مىفرمودند : كه احتمال دارد كه معنى قول حضرت اميرالمؤمنين عليه السلام آن باشد كه فعل ما فعل ، يعنى : آنچه كرده است كرده است ، و آنچه نكرده چون مىشود ، فرمودند در جواب كه كرده است به شما ، و به جمعى كه خواهند آمد از عترت ، باز اين تفضّل متحقّق مىشود .
و بعضى در مقام توجيه اين حديث مىگفتند : كه چون آن سرور دعا به عترت كردند ، و عترت به معنى ذرّيه و اقارب نزديك آمده است ، حضرت اميرالمؤمنين عليه السلام از جهت اطمئنان قلب سؤال كردند « ما فعل » يعنى : إلى من فعل ، كه معلوم شود كه خود آيا داخل در اين جميع عترت مدعوّ لهم هستند يا نه ، و تصريح به اين معنا متحقّق شود ، آن سرور در جواب به عنوان خطاب فرمودند :
فعله بكم ويفعله به من بعدكم . كه تصريح شود كه حضرت اميرالمؤمنين عليه السلام داخلاند .
و به هر تقدير به جميع معانى از اين كلام شريف ثابت است كه غير ائمّهء
فضائل السادات يا برترى خاندان رسالت و امامت ( فارسى ) — صفحة 346
مساهمون: السيد مهدي الرجائي
ص٣٤٦